Het belangenconflict van de verzekeringstussenpersoon bij een echtscheiding

Echtscheiding doet zich vaak voor. In 2018 waren er in België 23 135 echtscheidingen, 0,3% meer ten opzichte van 2017 (Bron : Statbel, 4/11/2019). Het gemiddeld huwelijk is al evenmin voor eeuwig: 15 jaar. Vergeleken met het aantal huwelijken blijkt dat iets minder dan één huwelijk op twee op de klippen loopt.  

Situering 

We mogen gerust stellen dat bij ieder van die 23 135 echtscheidingen een verzekeringsportefeuille te verdelen viel. Dat kan heel beperkt blijven tot de brandpolis en een BA gezin. Maar die verdeling kan zeer complex worden wanneer er bijvoorbeeld aanvullende pensioenen in die portefeuille opgenomen zijn.

Advies rond die verdeling wordt doorgaans bij een advocaat of notaris ingewonnen en dat is bijzonder jammer. Want verzekeringen zijn een specifieke en complexe materie waar eigenlijk alleen een gespecialiseerd persoon de volledige draagwijdte van kan inschatten.

Sommige koppels in onmin keren zich toch tot hun verzekeringsadviseur. Of deze persoon komt bij toeval te weten dat er huwelijksmoeilijkheden zijn. Dit artikel onderzoekt welke aanpak er mogelijk is. En wat de wet op de verzekeringsdistributie over dit onderwerp specifiek voorschrijft. 

Wat is een belangenconflict? 

Het is opmerkelijk om vast te stellen dat noch de wet op de verzekeringsdistributie noch de wet op de verzekeringen een definitie geeft van dit begrip. We vallen dus terug op het Van Dale woordenboek dat belangenconflict als volgt definieert: 

  • Botsing van strijdige belangen 
  • Belangenstrijd 

Bij een echtscheiding botsen de belangen van beide partners vaak: wie zorgt er voor de kinderen? Wie betaalt de kosten van onderhoud van de woning enz... Ook inzake verzekeringen zijn er strijdige belangen, zoals: 

  • Ten laste van wie valt de premiebetaling? 
  • Wat met de verdeling van pensioenverzekeringen die door de gemeenschap werden gefinancierd? 
  • Blijft de dekking in een hospitalisatieverzekering wel verworven?

Het lijstje van mogelijke conflicten is ook inzake verzekeringen erg lang. Die conflicten, en de vraag naar een oplossing, hoort eigenlijk thuis op het bureel van de verzekeringsadviseur die gelijk ook een belangenconflict in de handen krijgt. Want wiens rechten moet hij verdedigen? Mag of kan hij partij trekken voor één van beide? Op welke manier kan hij zich billijk, loyaal en professioneel opstellen t.o.v. beide ex-partners die bij hem om advies komen?

Het ligt voor de hand dat een verzekeringstussenpersoon op deze vragen een antwoord moet formuleren.

Wettelijke bepalingen 

We kunnen eerst analyseren wat de wetgever ter zake oplegt aan de verzekeringsadviseur. In een volgend luik kan de praktische aanpak worden toegelicht.

De wet op de verzekeringsdistributie voorziet alvast diverse stappen inzake het belangenconflictenbeleid: 

  • Identificatie van belangenconflicten 
  • Beheer van belangenconflicten 
  • Informatie aan cliënten over specifieke belangenconflicten 
  • Register van belangenconflicten 
  • Belangenconflictenbeleid

Identificatie van belangenconflicten

De verzekeringstussenpersoon dient mogelijke belangenconflicten vooreerst te identificeren. Hij moet die situaties omschrijven die een belangenconflict vormen of kunnen doen ontstaan, waarbij een aanzienlijk risico bestaat dat de belangen van cliënten worden geschaad (art 283, §9, Verz. W.) 

In de toelichtingen die de FSMA aanbiedt inzake het belangenconflictenbeleid wordt vaak verwezen naar verloningsstructuren die een aanbieder van verzekeringen ertoe kan verleiden om een verzekeringsproduct aan te bieden dat minder gunstig is voor de klant, maar wel een hogere verloning voor de tussenpersoon oplevert. Dat probleem stelt zich uiteraard bij echtscheiding niet.  
 
Het conflict ligt eigenlijk bij kennis: kennis van zaken over de verzekeringsportefeuille van het gezin en de gevolgen van de verdeling ervan. Ten einde de klant billijk, loyaal en professioneel te behandelen moet die kennis gelijk en zelfs gelijktijdig aan beide ex-partners worden meegedeeld. Dit levert zoals men kan verwachten wel de nodige praktische problemen op. De aanpak ervan wordt verder in de tekst doorgenomen. 

Beheer van belangenconflicten

Naast een identificatie van de mogelijke conflicten bij een echtscheiding, moet de verzekeringsadviseur uiteraard die conflicten beheren. Dat beheer houdt diverse stappen in.

Updating: Bij ieder nieuw belangenconflict is het aanbevolen om de lijst van potentiële belangenconflicten up to date te stellen. Die lijst mag op duurzame drager worden bewaard en beschikbaar gesteld (art 283 §11 Verz.W.).
 
Dat is wellicht bij echtscheiding niet nodig: het belangenconflict ligt zodanig voor de hand dat dit type conflict eigenlijk standaard opgenomen zou moeten zijn in de lijst van mogelijke belangenconflicten. De registratie moet men dubbel begrijpen: er is een lijst van mogelijke belangenconflicten en een lijst van reële belangenconflicten, waarin de dossiers die zich daadwerkelijk voordoen worden opgenomen (art 283 §10 Verz.W.) 

Organisatorische maatregelen: Bij een goed beheer horen organisatorische maatregelen om belangenconflicten te beheren. Dat kan uit een drietal onderdelen bestaan: 

  • Informatie aan cliënten over concrete belangenconflicten die zich voordoen 
  • Registratie van de belangenconflicten 
  • Verwijzing naar concrete procedures voor elk van deze onderwerpen 

 De procedure neemt vanzelfsprekend alle betrokken onderdelen van de organisatie in aanmerking. Dat is concreet bij echtscheiding zowel productie, schade als eventueel incassobeheer. Productie is betrokken partij omdat wellicht polissen moeten worden aangepast. Schade komt in beeld voor de hangende of eventueel nieuwe schadedossiers – denk hierbij even aan partnergeweld. En indien de verzekeringsadviseur zelf het incasso verzorgt, dienen ook op dat vlak de nodige instructies te worden gegeven.

Informatie aan cliënten over specifieke belangenconflicten

Echtscheiding is een specifiek belangenconflict in die zin dat ieder dossier anders zal zijn. Bij de ene echtscheiding valt er wellicht niet veel te regelen, wanneer de klant enkel een brandpolis en autoverzekering bij de verzekeringsadviseur lopen heeft. Een ander dossier kan bijzonder complex worden omdat er bijvoorbeeld pensioenverzekeringen in zowel 2de als 3de pijler te verdelen zijn. Een specifieke aanpak blijkt dus nodig te zijn en die kan gebeuren aan de hand van het voorstel dat de FSMA zelf schematisch heeft uitgetekend: 

De eerste vraag is essentieel: kan de MIFID grondwet worden nageleefd? Of met andere woorden: in hoeverre kan de tussenpersoon of verzekeraar zich professioneel, billijk en loyaal opstellen? Dat kan en het sleutelwoord daarbij is communicatie. In een volgend hoofdstuk wordt hierop ingegaan.

Maatregelen van beheer volstaan bijna zeker niet. Het is bijvoorbeeld perfect mogelijk dat de pensioenverzekeringen moeten worden stopgezet, aangepast en eventueel zelfs opnieuw worden onderschreven. Deze en andere taken - zoals het verder zetten van een dekking in hospitalisatieverzekering – overstijgen het gewone beheer want ze vallen onder het kapittel ‘advies’. Wanneer we het schema hierboven volgen moet er dus specifiek én transparant een oplossing inzake dienstverlening aan de klant worden aangeboden.

Praktische aanpak

De tussenpersoon die met een echtscheiding bij zijn klant wordt geconfronteerd moet dus transparant een evenwichtige oplossing aanbieden. In dit artikel worden drie mogelijke ideeën uitgetekend. Maar wellicht zijn er nog andere oplossingen mogelijk. Welke er ook wordt toegepast: de aangeboden oplossing voor het belangenconflict moet met de klant worden doorgesproken én instemming van de beide partijen meedragen, eer de verzekeringsadviseur kan handelen.

Oplossing 1: beheer blijft bij één persoon 

Deze oplossing is de meest eenvoudige: beide partijen blijven dienstverlening krijgen van hun vaste verzekeringsadviseur, die beide partijen dan ook neutraal en gelijktijdig helpt en adviseert.  

Deze oplossing is wellicht niet te verkiezen. Het is bij een echtscheiding ook voor derden vaak zeer moeilijk om neutraal te blijven. Maar vooral: de kans dat de klant ermee akkoord gaat dat één persoon beide belangen blijft verdedigen is zeer klein.

Oplossing 2: apart beheer binnen het verzekeringskantoor 

Wellicht is deze oplossing de beste: de belangen van de ene partij in de echtscheiding worden verdedigd door een medewerker van het verzekeringskantoor. De belangen van de andere partij worden door een andere medewerker opgenomen. Alle informatie zit en blijft bij het verzekeringskantoor en er worden weinig extra kosten gemaakt. En het belangenconflict wordt vermeden door een gescheiden beheer.  

Oplossing 3: het beheer van één van beide huwelijkspartners wordt overgedragen aan een derde partij

Deze oplossing zorgt voor een totale scheiding van het klantencontact, waardoor het belangenconflict voor de verzekeringsadviseur verdwijnt. Het dossier van de ene partij blijft beheerd door de vertrouwde verzekeringstussenpersoon. Die staat wel alle informatie af aan een andere verzekeringstussenpersoon, die de belangen van de andere partij op zich neemt. Omdat er twee verschillende juridische entiteiten de belangen van scheidend koppel verdedigen is er geen sprake van een belangenconflict in hoofde van de tussenpersoon.  

Er kleven wel wat bezwaren aan dit idee:

  • Wie vergoedt de andere verzekeringsadviseur voor diens werk?
  • Hoeveel mag dit kosten? 
  • Wie van de scheidende partijen is bereid om de vertrouwensrelatie met de verzekeringsadviseur door te knippen en zijn verzekeringen aan een onbekende toe te vertrouwen?

Alleen wanneer de klant duidelijk kennis heeft genomen van de bezwaren van oplossing 3 kan die oplossing ook worden toegepast.

Conclusie 

Het belangenconflict dat een verzekeringstussenpersoon treft bij een echtscheiding van een klant mag niet worden onderschat. Beide partijen op een billijke, loyale en professionele manier adviseren is bijzonder delicaat en misschien zelfs niet mogelijk. De verzekeringstussenpersoon moet dit type van belangenconflict absoluut aanpakken binnen het belangenconflictenbeleid. Sleutelwoord voor een oplossing voor dit belangenconflict is en blijft: communicatie. 

Informatie

  • AssurMiFiD Basis
  • 0.5 uur
  • EQF 6
  • 0.5 PE punt(en)
  • Donderdag 16 april 2020

KennisHub

KennisHub Pensioen- &
Life Event Advisering

  • Inspirerende Masterclasses
  • Praktijkgerichte Workshops
  • PE Artikelen & Casuistiek
  • Artikelen & Blogs
  • Stel je vraag
  • PE-geaccrediteerd
  • Mix & Match
  • Jaarlijks PE-certificaat
  • 21 dagen op proef

€ 35 p/m

Volgende licenties: 20% korting Meer Informatie

Eerst aankijken? Word Free Member

  • Wekelijkse nieuwsbrief
  • Artikelen & Blogs
  • 5+ gratis vaktechniek artikelen p/m
  • Schrijf je in voor Masterclasses & Workshops
  • Toegang tot FinSourceOne

Gratis

Volgende Free Members: 100% korting Meer Informatie