Militairenpensioen: (te) veel haken en ogen?

Het is onrustig in de gecompliceerde en onoverzichtelijke wereld van het militairenpensioen. Gecompliceerd? Ja, een berekening van pensioenaanspraken van een militair kan al snel resulteren in maar liefst zo’n 100.000 berekeningshandelingen. Onoverzichtelijk? Toch wel, een deel van deze berekeningen gebeurt klaarblijkelijk middels een Excel-berekening. Geen behoorlijk functionerend geautomatiseerd rekensysteem, geen efficiënt alternatief, niets van dat. In de praktijk komt het er vervolgens niet zelden op neer dat militairen zich - om een goed beeld van het pensioen te verkrijgen - uiteindelijk zélf, gewapend met een rekenmachine in hun (groene) vingers, dienen te worstelen door een woud van cijfers.

 

In een eerder stadium liet toezichthouder De Nederlandsche Bank al weten dat het voornemens is in te grijpen bij de pensioenuitvoerder, het ambtenarenpensioenfonds ABP. En dit is slechts één van de boven water gekomen feiten in een kort geding (Rechtbank Amsterdam, ECLI:NL:RBAMS:2018:9311) aangespannen door verschillende defensiebonden tegen het pensioenfonds. Inzet van het kort geding? Een oordeel van de rechter over de abrupte streep die is gezet door de eindloonregeling voor militairen.

 

Eindloon of middelloon?

In tegenstelling tot andere ambtenaren wordt de hoogte van de pensioenaanspraken van militairen nog steeds berekend over het laatst verdiende loon (een eindloonregeling) en niet over het gemiddeld inkomen over een hele carrière (middelloonregeling). Defensie en ABP stellen zich op het standpunt dat aanhouden van de eindloonregeling niet houdbaar is, want dat is té duur en té complex. Het werk dat verzet dient te worden om de pensioenen van militairen (deze groep beslaat zo’n 5% van de deelnemers van het ABP) uit te voeren, groeit buiten proporties. Bovendien heeft het een negatieve invloed op de kwaliteit van de werkzaamheden van het fonds voor de andere 95%, aldus het ABP.

 

Het behoeft geen uitgebreid betoog dat militairen zich echter laten horen nu de poten onder de stoel van deze - voor hen financieel gunstigere regeling - worden weggezaagd. Ondanks dat er in 2017 licht aan de horizon leek te gloren - er was een overeenstemming tussen de militaire bonden en Defensie over het stopzetten van het eindloon per 1 januari 2019 - was medio dit jaar een patstelling bereikt. Ongeacht de aanhoudende discussie, is het ABP per 1 januari 2018 tóch een middelloonregeling gaan hanteren; ‘’de situatie was onhoudbaar’’. Dit schoot in het verkeerde keelgat bij de militairen. ‘’Het ABP kan niet zomaar van eindloon middelloon maken, omdat de pensioenregeling complex is en ze haar bedrijfsvoering niet op orde heeft’’, aldus het standpunt van de bonden tijdens het kort geding.

 

Meer concreet komt op de zitting aan de orde of het ABP wel bevoegd is om op voornoemde wijze een pensioenovereenkomst inhoudende - oorspronkelijk - een eindloonregeling niet uit te voeren. En daarnaast: dwarsboomt de redelijkheid en billijkheid een deugdelijke uitvoering van een eindloonregeling?

 

Het ABP stelt - beknopt weergegeven - dat een pensioenfonds de plicht heeft zélf te beoordelen of een uitvoeringsovereenkomst eigenlijk wel uitvoerbaar is. Zo niet, dan is het bevoegd de uitvoeringsopdracht te weigeren. Dit heeft het ABP dan ook gedaan.

 

De militaire bonden stellen zich echter op het standpunt dat het aan de sociale partners is om een pensioenregeling al dan niet aan te passen. Deze bal ligt niet bij het ABP. Welke bal wel bij het ABP ligt? De oplossing is volgens de bonden eenvoudig: zorg dat de uitvoering op orde wordt gebracht! Dit is wel degelijk mogelijk, wordt betoogd aan de hand van een toelichting van een ICT-deskundige.

 

Nee, zegt het ABP. De bonden gaan te kort door de bocht; zo eenvoudig is een aanpassing van het systeem niet, al zwaaiend met een rapport van een andere ICT-expert. Een eindloonregeling is simpelweg te complex, mede als gevolg van verscheidene nieuwe wetgeving. Een nieuw softwaresysteem zal hier geen verandering in brengen.

 

De rechter buigt zich over de opgeworpen vragen en oordeelt helder: conform de Pensioenwet mag een pensioenfonds wel degelijk een uitvoeringsopdracht weigeren, mits een en ander niet op een beheersbare en integere wijze kan worden uitgevoerd. Maar is daar in casu sprake van? De verschillende deskundigenrapporten tegen elkaar wegstrepend, concludeert de rechtbank dat het uitvoeren van een eindloonregeling voor het ABP wél op integere en beheersbare wijze kan worden uitgevoerd. Er is derhalve geen weigeringsgrond aanwezig. Bovendien wordt het wettelijke uitgangspunt - dat de sociale partners de inhoud van een pensioenregeling bepalen - door de rechter onderstreept.

 

Maar kan van het ABP dan wel de uitvoering van een regeling met (enig) eindloonkarakter redelijkerwijs worden gevergd? De rechtbank concludeert bevestigend. Het is vervolgens aan het ABP om, welke pensioenregeling sociale partners ook zullen overeenkomen, te bepalen hoe en met welke middelen de regeling wordt uitgevoerd.

 

‘’Het ABP en het IT-systeem dienen immers ten dienste te staan van de pensioenregeling, en niet andersom’’, zo besluit de rechtbank.

 

De kortgedingrechter veroordeelt het ABP vervolgens zich te onthouden van mededelingen en handelingen waardoor tegenover de militairen (en de publieke opinie) de schijn wordt gewekt dat de pensioenregeling géén eindloonregeling is. Bovendien gebiedt de rechter het ABP om iedere verspreiding van berichten - in welke vorm dan ook - dat de pensioenregeling een middelloonregeling is vanaf 1 januari 2019 te staken en gestaakt te houden.

 

Wordt vervolgd.

 

Rechtbank Amsterdam, 21 december 2018 (ECLI:NL:RBAMS:2018:9311)

 

Informatie

  • Verplichtstelling
  • Maandag 21 januari 2019

KennisHub

KennisHub Up-to-date

Hét abonnement om je kennis en vaardigheid met focus op (o.a.) Pensioen, Collectief Pensioen, Lijfrente, Echtscheiding, Estate Planning en Life Events, up-to-date te houden én door te ontwikkelen. Praktijk gericht, fiscaal georiënteerd, boordevol actualiteiten en PE-geaccrediteerd.

€ 28

p/m (vanaf) Meer Informatie
  • Goed voor 30+ PE-punten/uren per jaar
  • Volg tot 10 actualiteiten sessies per jaar
  • Onbeperkt inspirerende Masterclasses
  • Schrijf je in voor praktijkgerichte Workshops
  • Lees PE-geaccrediteerde artikelen vanuit je luie stoel
  • Stel je vraag aan onze experts
  • 100% online, geen reistijden en verloren uren
  • 21 dagen op proef en beslis daarna pas