Pensioenfondsen zouden de uitdaging aan moeten gaan om over de resultaten van de haalbaarheidstoets te communiceren

Pensioenfondsen hebben in 2015 de haalbaarheidstoets uitgevoerd en hun risicohouding vastgesteld. Zoals verwacht was dit een hele toer: begrip krijgen van het jargon, het met elkaar eens worden, en dan ook nog het rekenwerk. Maar liefst zestig jaar vooruit rekenen, met de 2.000 door DNB gepubliceerde economische toekomstscenario’s.

Met veel inspanning is dat gelukt. Gaan we verder alsof er niets is gebeurd? Het zou jammer zijn niets van dit alles aan de deelnemers te vertellen. Het is ingewikkelde materie en als het niet goed wordt uitgelegd is het verwarrend, maar de pensioenfondssector zou deze ambitie moeten hebben.

Voor een pensioenfonds waar de haalbaarheidstoets in de mediaan een pensioenresultaat van (bijna) 100% laat zien, is de communicatie eenvoudig. Zij kunnen volstaan met een kort berichtje. De ambitie van ons pensioenfonds is waardevaste pensioenen en dat kunnen we naar verwachting op lange termijn ook waarmaken. Een volgende stapje, wel netjes, is om er bij te vermelden dat als de beleggingsresultaten tegenvallen dat dan de koopkracht van het pensioen flink achteruitgaat. Voor de pensioenfondsen waar de uitkomst niet 100% is stellen wij de volgende stappen voor.

Stap 1 Leg de link met de pensioenbedragen die op de UPO of in het pensioenregister (mijnpensioenoverzicht.nl) staan

Deelnemers die nog nooit hun pensioenopgave hebben bekeken of www. mijnpensioenoverzicht.nl nog nooit hebben bezocht haken dan af. En dat is misschien maar beter ook. Het doel van de communicatie aan deelnemers is het inzicht in hun eigen pensioensituatie te verbeteren. Deelnemers die zich niet hebben verdiept in hun eigen pensioenoverzicht, of voor wie dat te lastig is, moeten we niet lastig vallen met vooruitzichten hoe dat pensioenoverzicht in de toekomst zich zal ontwikkelen. Deze groep moeten we stimuleren om hun pensioenoverzicht te bekijken voordat we verder gaan naar stap 2.

Stap 2 Leg uit dat het gaat om koopkrachtbehoud

Een pensioenresultaat van onder de 100% betekent niet per se dat een deelnemer minder euro’s uitgekeerd gaat krijgen dan de euro’s genoemd op het pensioenoverzicht. Een percentage van onder de 100% betekent dat de koopkracht van die euro’s gedaald is ten op zicht van de koopkracht van de euro van nu. Dat we het pensioenresultaat afzetten tegen een waardevaste norm is niet zonder reden, maar zal ook moeten worden uitgelegd.

Als je voor 100 euro vandaag de dag 35 hamburgers kan kopen, maar de prijs van die hamburger stijgt 2% per jaar kan je over 40 jaar nog maar 16 hamburgers kopen voor 100 euro. De koopkracht van die euro’s is gedaald tot 45%.

Stap 3 Leg uit dat koopkrachtverlies voor een 70-jarige wat anders is dan voor een 30-jarige

Eerder in 2015 schreven wij al dat het de bedoeling van de wetgever is om het pensioenresultaat te introduceren als een maat voor koopkrachtbehoud of koopkrachtverlies. In theorie is dat ook juist: een pensioenresultaat van 90% betekent 10% koopkracht verlies. We moeten ons wel realiseren dat voor een gepensioneerde van 70 jaar die nog 15 tot 20 jaar te leven heeft, dat heel wat anders betekent dan voor een 30-jarige waarvoor het koopkrachtverlies van zijn pensioen over de komende 60 jaar is berekend.

Dat wordt ook duidelijk als wij een voorbeeld doorrekenen van een pensioenfonds dat in de toekomst elk jaar 1% kan indexeren. Laten we gemakshalve zeggen dat dit de helft is van de prijsinflatie. Iedere deelnemer en gepensioneerde, jong en oud krijgt hetzelfde: een toeslag van 1% per jaar.

Uitgedrukt in pensioenresultaat betekent dit voor een 30-jarige deelnemer een pensioenresultaat van 74% (voor een slaper zelfs 63%) en voor een 70-jarige 88%. Een behoorlijk verschil dus voor een indexatiebeleid dat wij over het algemeen beschouwen als evenwichtig.

Zodra dit is uitgelegd moeten we ook bereid zijn om deelnemers met verschillende geboortejaren, verschillende percentages te laten zien omtrent het te verwachten pensioenresultaat.

Stap 4 Geef inzicht in risico

Zoals de weerman begonnen is met de onzekerheid te visualiseren omtrent zijn weersverwachting, zo moeten we als pensioensector durven te visualiseren dat er een onzekerheid is om de verwachting heen. Dichter bij huis is de ambitie van de werkgroep URM (Uniforme Reken Methode), een samenwerking van DNB en AFM ook duidelijk: er wordt een standaardmethode ontwikkeld om op basis van drie scenario’s het pensioen in het pensioenoverzicht te laten zien. Hieronder geven wij een voorbeeld hoe wij bij beschikbare premieregelingen visualiseren dat het pensioen dat een deelnemer mag verwachten, ook hoger of lager kan uitvallen.

visuele communicatie over pensioenuitkomsten

In woorden betekent het niet veel anders dan dat de pensioenuitkomst met waarschijnlijkheid van 95% tussen de 7.000 en 35.000 Euro (bruto per jaar) ligt. Het is onze overtuiging dat dergelijke zinnen niet of nauwelijks gelezen worden. We zouden de uitdaging aan moeten gaan om voor vrijwel elke Nederlander in één oogopslag duidelijk te maken dat hij zich niet blind moet staren op dat ene getal dat aan hem wordt gepresenteerd als het pensioen dat hij ‘waarschijnlijk’ ontvangen zal.

Tot slot

Met de haalbaarheidstoets hebben pensioenfondsen een enorme hoeveelheid rekenuitkomsten beschikbaar gekregen. Het is bijvoorbeeld verplicht om voor alle geboortejaren het 5% percentiel pensioenresultaat te berekenen, het zogenoemde slechtweerscenario. Daarmee zijn de gegevens bekend over de onzekerheid om de verwachte pensioenresultaten heen. Dat zou best tot discussies kunnen leiden. De uitkomsten van de haalbaarheidstoetsen laten namelijk zien dat de onzekerheid voor jongeren veel groter is dan voor ouderen. Dat kan een ‘eye-opener’ zijn voor het grote publiek, maar wat ons betreft moet ons dat er niet van weerhouden om te beginnen met communiceren over deze verschillen.

Wat ons betreft gaan pensioenfondsen met actuarissen en communicatiespecialisten aan de slag om bij het grote publiek meer inzicht te creëren in te verwachten pensioenresultaten, de koopkracht daarvan, de onzekerheid van die uitkomsten en de verschillen tussen de generaties. Meer inzicht zal uiteindelijk leiden tot meer bewustzijn en meer vertrouwen.

Informatie

  • Leidraden, De gewone werknemer, Pensioen Algemeen
  • Woensdag 30 december 2015

KennisHub

KennisHub Pensioen- &
Life Event Advisering

  • Inspirerende Masterclasses
  • Praktijkgerichte Workshops
  • PE Artikelen & Casuistiek
  • Artikelen & Blogs
  • Stel je vraag
  • PE-geaccrediteerd
  • Mix & Match
  • Jaarlijks PE-certificaat
  • 21 dagen op proef

€ 35 p/m

Volgende licenties: 20% korting Meer Informatie

Eerst aankijken? Word Free Member

  • Wekelijkse nieuwsbrief
  • Artikelen & Blogs
  • 5+ gratis vaktechniek artikelen p/m
  • Schrijf je in voor Masterclasses & Workshops
  • Toegang tot FinSourceOne

Gratis

Volgende Free Members: 100% korting Meer Informatie