VFN Gedragscode en normen

De Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) heeft in mei 2019 de VFN Gedragscode aangepast. Met de nieuwe Gedragscode geeft de VFN gehoor aan de oproep van de AFM om consumenten te voorzien van een passend krediet en om overkreditering te voorkomen. Tevens wordt het beleid rondom de Lock Up problematiek nader toegelicht in de nieuwe Gedragscode. De aanpassingen zien met name op doorlopende kredieten.

Sinds 1 januari 2020 zijn daarnaast de leennormen van de VFN Gedragscode aangepast.

Belangrijkste wijzigingen vanaf mei 2019

Inperking Doorlopende Kredieten

Het kenmerk van een doorlopend krediet is de vrijheid die het product met zich meebrengt. Deze vrijheid brengt echter ook risico’s met zich mee. Een klant let bij het afsluiten van het doorlopend krediet met name op de rente en de te betalen maandlast. Daarbij is de looptijd van het krediet vaak ondergeschikt, maar in de praktijk blijkt dat de klant juist die lange looptijd als onprettig ervaart.

In de Gedragscode is afgesproken dat de adviseur het krediet vaker “tussentijds” zal toetsen, om te beoordelen of het krediet nog wel bij de financiële situatie van de klant past. Bij die tussentijdse toets kan er ook ingegrepen worden als er achterstanden zijn op andere kredieten. Hierbij valt te denken aan een tijdelijke of permanente blokkade voor vervolgopnames. De stappen moeten voorkomen dat de klant in een problematische schuldpositie komt.

Bovendien zal de maximale looptijd voor nieuw af te sluiten doorlopende kredieten worden beperkt tot 180 maanden.

Lock Up problematiek

Klanten met een doorlopend krediet kunnen veelal niet overstappen naar een andere kredietverstrekker. Enerzijds omdat de persoonlijke situatie van de klant is gewijzigd, anderzijds omdat de kredietverstrekker strengere leennormen hanteert. Dit wordt Lock Up genoemd.

Daarom past de VFN het rentebeleid bij doorlopend krediet aan. Het rentebeleid rond doorlopende kredietverlening van aanbieders dient te zijn gebaseerd op het uitgangspunt dat vergelijkbare klantsituaties op dezelfde wijze worden behandeld. De aanbieder moet de grootst mogelijke terughoudendheid betrachten bij het doorvoeren van renteverhogingen voor een klant in een Lock Up situatie (de klant is dan “Locked Up”).

Vermijden Lock Up voor op 1 mei 2019 bestaande doorlopende kredieten

Daarnaast zijn de volgende bepalingen voor de lopende portefeuille van doorlopende kredieten sinds 1 mei 2019 in de Gedragscode vastgelegd:

  • Actualisatie bij doorlopende kredietverlening
    De aanbieder dient doorlopende kredieten met actuele opnamemogelijkheid te actualiseren als het krediet al langer loopt dan 36 maanden, en in de afgelopen 36 maanden geen actualisatie heeft plaatsgevonden, in de volgende situatie:

    De uitnutting (onder uitnutting wordt verstaan het huidige uitstaande saldo als percentage van de oorspronkelijke kredietlimiet) is hoger dan de uitnutting die is opgenomen in onderstaande tabel:

Aantal maanden geleden afgesloten of aantal maanden sinds laatste actualisatie

Uitnuttingspercentage

36 - 48

70%

49 – 60

61%

61 – 72

50%

73 – 84

39%

85 – 96

27%

97 – 108

14%

109 – 120

0%

  • Aanvullend moeten doorlopende kredieten met een uitstaand saldo vanaf
    € 10.000 minimaal eens per 60 maanden geactualiseerd worden
  • Als wordt vastgesteld dat de kredietlimiet en/of het uitstaande saldo niet meer zou kunnen worden verstrekt op basis van de huidige financiële situatie en de huidige bepalingen uit de VFN Gedragscode die toezien op de kredietwaardigheidstoetsing, is de klant Locked Up en wordt het krediet geblokkeerd voor opname
  • Als de resterende theoretische looptijd langer is dan 180 maanden, moet het krediet ook geactualiseerd worden
  • In algemene zin moet elke kredietverstrekker een doorlopend actualisatiebeleid hebben. Op basis van alle relevante klantinformatie en zijn opnamegedrag, moet telkens actie ondernomen worden als blijkt dat dit nodig is. De verantwoordelijkheid voor het leggen van contact, ligt bij de kredietverstrekker. Als de klant niet zou reageren op een verzoek tot het aanleveren van informatie die nodig is om te zien of het krediet nog passend is, worden verdere opnames geblokkeerd

Nieuwe doorlopende kredieten vanaf 1 mei 2019

Er zijn ook actualisatieverplichtingen en blokkadeverplichtingen voor doorlopende kredieten die worden aangegaan vanaf 1 mei 2019.

Voor elk doorlopend krediet dient elke 36 maanden te worden getoetst of een actualisatie nodig is. De uitkomst van die toets is positief als het uitnuttingspercentage boven de 70% ligt, of als er een andere aanleiding is te veronderstellen dat het krediet moet worden geactualiseerd. Hiervoor gelden dezelfde regels als voor de lopende portefeuille.

Gevolgen actualisatie

Ook als een klant niet ‘locked up’ is, kan het zijn dat iemand met een doorlopend krediet te maken krijgt met actualisatie van zijn krediet. Dat kan betekenen dat de kredietverstrekker een opnamestop oplegt, als het uitnuttingspercentage te hoog is of het uitstaande saldo zelf te hoog is. In veel gevallen zijn geldverstrekkers hiertoe in de loop van 2019 al overgegaan. Vaak worden bestaande doorlopende kredieten omgezet naar een persoonlijke lening. Als een klant hier niet aan wil meewerken, is deze omzetting toch vaak eenzijdig toegestaan. Dat blijkt uit uitspraken van het Kifid in de loop van 2019. Een geldverstrekker mag eenzijdig besluiten dat een doorlopend krediet wordt omgezet in een persoonlijke lening. De mogelijkheid om de leningovereenkomst op deze manier aan te passen, moet dan wel ondersteund worden door de leningvoorwaarden. Dat is vrijwel altijd het geval. In de leningvoorwaarden is standaard overeengekomen dat een kredietverstrekker het krediet mag aanpassen. Soms zijn daarvoor wel bepaalde omstandigheden nodig, zoals een bepaalde leeftijd. Maar dat hoeft niet altijd.

Overige kleine wijzigingen

  • De VFN leden zullen in hun communicatie moeten communiceren op een taalniveau dat voor de klant begrijpelijk is (B1 of B2)
  • In de nieuwe Gedragscode is opgenomen dat er een adequate aansluiting moet zijn tussen bestedingsdoel en kredietproduct
  • Bij beëindiging van een huwelijk en/of samenlevingsverband moet het uitgangspunt van de aanbieder zijn dat kredietnemers ook ten aanzien van het eerder gezamenlijk afgesloten krediet een zelfstandige financiële toekomst hebben
  • Bij de behandeling van aanvragen voor consumptieve kredieten wordt vanaf 58-jarige leeftijd van de klant de inkomenssituatie bij pensionering meegewogen in de kredietbeoordeling, als het krediet (mogelijk) een einddatum kent die voorbij de pensioengerechtigde leeftijd van de klant ligt
  • Het artikel waarin stond dat de aanbieder de klant toetst in het Landelijk Informatiesysteem Schulden (LIS) is komen te vervallen, omdat het LIS nooit van de grond is gekomen

Aanscherping leennormen vanaf 1 januari 2020

Naast de wijzigingen in mei 2019, zijn ook de leennormen aangepast. De wijzigingen vanaf mei 2019 blijven ook in de gedragscode van 2020 van kracht.

Nieuwe leennormen

Vanaf 1 januari 2020 gelden de volgende normen:

Daarnaast vallen twee belangrijke wijzigingen op:

Andere vaststelling van de ‘exclusief leennorm’

Er wordt een extra buffer ingebouwd. Voor de verschillende gezinscategorieën dient de exclusief leennorm vanaf 1 januari 2020 als volgt te worden bepaald:

  • Alleenstaand:
    Leennorm = basisnorm + (15%*(Netto inkomen - norm woonlast – basisnorm)) + €40
  • Alleenstaand met kinderen:
    Leennorm= basisnorm + (15%*(Netto inkomen - norm woonlast – basisnorm)) + €226
  • Gehuwden/Samenwonenden:
    Leennorm= basisnorm + (15%*(Netto inkomen - norm woonlast – basisnorm)) + €119
  • Gehuwden/Samenwonenden met kinderen:
    Leennorm= basisnorm + (15%*(Netto inkomen - norm woonlast – basisnorm)) + €244
Voorbeeld

Bij samenwonenden zonder kinderen met een netto inkomen exclusief vakantiegeld en toeslagen van € 2.067 bedraagt (per 1 januari 2020) de basisnorm € 1.261. Voor levensonderhoud dient vanwege de inkomensafhankelijke norm na kredietverlening
(€ 2.067 -/- € 229 -/- € 1.261) x 15% plus € 1.261 plus € 119 is € 1.466,55 beschikbaar te blijven. Dit is de leennorm voor deze consumenten. Stel dat de huur € 400 bedraagt, dan resteert als maximale maandlast voor kredietverlening € 2.067 -/- € 1.466,55 -/-
€ 400 = € 200,45.

Dat correspondeert met een doorlopend krediet van 50 x € 200,45 = € 10.022,50. Dit is slechts een cijfermatig voorbeeld omdat de kredietgever nog allerlei andere omstandigheden in zijn beoordeling kan betrekken, zoals alimentatie of al bestaande financieringslasten, waardoor het maximaal te verstrekken krediet kan afwijken van dit voorbeeld.

Let wel! Volgens de leennorm die gold tot 2020, was de leencapaciteit van deze samenwoners nog €16.112,50! Ze kunnen dus op basis van deze nieuwe leennormen ruim € 6.000 (of 38%) minder lenen dan vorig jaar.

Andere vaststelling woonlasten koopwoning

  • Voor iemand met een hypothecair krediet geldt vanaf 2020 dat de fictieve woonlasten op een andere manier vastgesteld moet worden. Bij (gezamenlijke) inkomens vanaf anderhalf keer modaal (2019: 2x modaal) mag gerekend worden met een belastingvoordeel van 15% (2019: 30%) op de bruto woonlast. Bij de lagere inkomens mag worden uitgegaan van een belastingvoordeel van 10% (2019: 25%) op de bruto woonlast
  • Kortom: de belastingvoordelen worden lager ingeschat, waardoor de fictieve woonlasten van de koopwoning hoger worden en de leencapaciteit lager
  • Als de forfaitaire aftrek leidt tot een vastgestelde maandlast van minder dan €350, wordt een maandlast van €350 gehanteerd in het kader van de kredietbeoordeling
  • Als de bruto hypotheeklast minder bedraagt dan €350 wordt geen forfaitaire aftrek gehanteerd (dan is de te hanteren maandlast in het kader van de kredietbeoordeling de bruto maandlast van de hypotheek)
  • De kredietaanbieder mag in het kader van de kredietwaardigheidstoetsing ook uitgaan van de werkelijke netto maandlasten van de hypotheek voor de consument. Als hiervoor wordt gekozen dient op adequate wijze rekening te worden gehouden met (mogelijk) stijgende netto hypotheeklasten gedurende de looptijd van het krediet.

Externe links

Informatie

  • Hypothecair Krediet
  • Dinsdag 31 maart 2020

KennisHub

KennisHub Pensioen- &
Life Event Advisering

  • Inspirerende Masterclasses
  • Praktijkgerichte Workshops
  • PE Artikelen & Casuistiek
  • Artikelen & Blogs
  • Stel je vraag
  • PE-geaccrediteerd
  • Mix & Match
  • Jaarlijks PE-certificaat
  • 21 dagen op proef

€ 35 p/m

Volgende licenties: 20% korting Meer Informatie

Eerst aankijken? Word Free Member

  • Wekelijkse nieuwsbrief
  • Artikelen & Blogs
  • 5+ gratis vaktechniek artikelen p/m
  • Schrijf je in voor Masterclasses & Workshops
  • Toegang tot FinSourceOne

Gratis

Volgende Free Members: 100% korting Meer Informatie