Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Aanscherping leennormen CK 2021

Het is wettelijk verboden om een krediet te verstrekken dat niet verantwoord is. Dat staat in de Wet op het financieel toezicht (Wft, artikel 4:34, lid 2). Voor een hypothecair krediet is deze regel nader uitgewerkt: de leennormen worden jaarlijks door het Ministerie van Financiën vastgesteld. Voor consumptieve kredieten (CK) geldt dat de leennormen door de branche zelf worden vastgelegd. In de praktijk stellen de Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) de consumptieve leennormen op. Dit gebeurt in nauw overleg met de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De AFM ziet erop toe dat er geen te hoge consumptieve kredieten verstrekt worden. Omdat veel kredieten toch nog onverantwoord waren, worden de normen in 2021 aangescherpt. Dit gebeurt in twee stappen.

Aanleiding verscherping leennormen CK

De AFM deed eerder onderzoek naar verantwoorde kredietverstrekking. Zij constateerden toen verschillende tekortkomingen binnen de markt. De AFM riep de NVB en VFN daarom op hun leennormen te evalueren en verbeteren.

Mensen die geld willen lenen, moeten na het betalen van rente en aflossing voldoende overhouden voor de kosten van hun levensonderhoud en vaste lasten. Te veel lenen aan consumenten (overkreditering) is dan ook verboden.

De AFM vindt dat een CK beter moet aansluiten op de financiële positie van klanten. Met de nieuwe leennormen moeten kredietverstrekkers de financiële positie van hun klant nauwkeuriger bepalen. Het krediet sluit dan beter aan op wat klanten financieel kunnen dragen. Afhankelijk van de situatie zullen mensen minder kunnen lenen. De AFM vindt dit een belangrijke stap om te voorkomen dat mensen in problematische schuldsituaties terechtkomen.

Op advies van het Nibud

Net als bij vaststelling van de leennormen voor een hypothecair krediet, speelt het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) een belangrijke rol bij het vaststellen van de maximale leencapaciteit bij een consumptief krediet. Nibud kijkt daarbij naar diverse huishoudtypen en heeft op een rij gezet hoeveel geld zij uitgeven. Voor de nieuwe gedragscode Consumptief Krediet heeft het Nibud geadviseerd om beter rekening te houden met allerlei uitgavenposten. Zo wordt er bijvoorbeeld beter rekening gehouden met woonlasten, gemeentelijke heffingen en persoonlijk onvermijdbare kosten, zoals autobezit.

Ingangsdatum nieuwe leennormen: 1 april 2021

De nieuwe leennormen gaan in op 1 april 2021. VFN, NVB en AFM zijn nog niet zover om de exacte invulling van deze nieuwe leennormen te publiceren.

In die nieuwe leennormen moet immers duidelijk beschreven worden hoe de daadwerkelijke kosten van bijvoorbeeld kinderopvang, een auto of de woonlasten vastgesteld moeten worden. De leencapaciteit wordt vanaf 1 april dus beter afgestemd op de persoonlijke situatie. Er moet bijvoorbeeld ook onderscheid gemaakt worden tussen huurders en woningeigenaars.

De rol van de adviseur Consumptief krediet wordt daardoor belangrijker: hij moet meer inventariseren en vastleggen, voordat hij een berekening kan maken over de leencapaciteit.

Overgangsperiode 1 januari 2021 tot 1 april 2021

Hoewel de nieuwe leennormen vanaf 1 april 2021 nog niet zijn gepubliceerd, zijn de effecten daarvan al wel duidelijk: de leencapaciteit zal over het algemeen flink wat lager worden.

Om te voorkomen dat iedereen die tot 1 april 2021 een onverantwoord hoog krediet kan afsluiten, is er daarom voor gekozen om de leennormen in het eerste kwartaal van 2021 (Q1 2021) alvast enigszins in lijn te brengen met de strengere leennormen vanaf 1 april 2021.

Aanpassing correcties

Sinds begin dit jaar (2020) zijn er in de leennormen correcties (opslagen) opgenomen als buffer. Die correcties verlaagden de leencapaciteit al. Voor de overgangsperiode in Q1 van 2021 worden deze correcties verhoogd. De hoogte van de correctie is afhankelijk van de gezinssamenstelling.

Hieronder ziet u een overzicht van de verschillen tussen de correcties van 2020 en die van Q1 2021.

Gezinssituatie

Correctie 2020

Correctie Q1 2021

Alleenstaand

€   40

€ 275

Alleenstaand met kinderen

€ 226

€ 451

Gehuwd/samenwonend

€ 119

€ 326

Gehuwd/samenwonend met kinderen

€ 244

€ 408


Voor Q1 2021 blijven voor het overige de ‘gewone’ leennormen van 2020 gelden:

De leennorm wordt vastgesteld door de volgende formule in te vullen:

Leennorm =
basisnorm + (15%*(Netto inkomen - norm woonlast – basisnorm)) + correctie.

De leennorm is het bedrag dat na alle vaste lasten moet overblijven om de kosten van levensonderhoud te kunnen blijven betalen.

Voorbeeld

Een alleenstaande met een netto maandinkomen van € 2.000 wil een consumptief krediet afsluiten. De adviseur berekent zijn leencapaciteit in 2020.

De basisnorm is € 814. Voor levensonderhoud dient vanwege de inkomensafhankelijke norm na kredietverlening (€ 2.000 -/- € 229 -/- € 814) x 15% plus € 814 plus € 40 is
€ 997,55 beschikbaar te blijven. Dit is de leennorm voor deze consument. Stel dat de huur € 500 bedraagt, dan resteert als maximale maandlast voor kredietverlening
€ 2.000 -/- € 997,55 -/- € 500 = € 502,45.

In 2020 kan hij dus maximaal lenen: 50 x € 502,45 = € 25.122,50.

In Q1 van 2021 wordt de berekening anders:

De leennorm is dan geen € 997,55, maar € 1.232,55 (€ 275 -/- € 40 = € 235 hoger).

Daardoor resteert nog een maximale maandlast van
€ 2.000 -/- € 1.232,55 -/- € 500 = € 267,45.

Zijn maximale consumptieve krediet is daardoor 50 x € 267,45 = € 13.372,50.

De leencapaciteit wordt dus in dit geval bijna gehalveerd, uitgaand van gelijkblijvend inkomen en huur.

Eén norm, toch verschillen tussen kredietaanbieders

Niet alle kredietaanbieders zijn aangesloten bij een brancheorganisatie. Wel geldt ook voor hen dat zij op een verantwoorde wijze krediet moeten verstrekken om overkreditering te voorkomen. Aanbieders kunnen hier op een eigen wijze invulling aan geven, waardoor het dus mogelijk is dat een consument bij de ene aanbieder geen lening krijgt en bij de andere wel. De AFM ziet niet alleen toe op toepassing van de leennormen zoals die in dit artikel beschreven staan, maar op toepassing van de algemene open norm van verantwoorde kredietverstrekking. Dus ook op die van niet-aangesloten kredietaanbieders.

Informatie

  • Hypothecair Krediet, Consumptief Krediet
  • EQF 5
  • Maandag 7 december 2020
Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships