Artikel FD Selection: De dynamische pensioenwereld in 12 ?stappen? in kaart gebracht

De huidige pensioenwereld is fors in beweging. In 12 ‘stappen’ kan de ontwikkeling in kaart worden gebracht vanuit juridisch/maatschappelijk perspectief.
Een van de belangrijkste ‘gebreken’ die ik wel eens bespeur in pensioenland is een overall view op alle ontwikkelingen. Hierdoor versnippert een juiste, noodzakelijke aanpak.

Het vertrekpunt en stap 1 is natuurlijk de belangrijkste ontwikkeling en dat is die van de vergrijzing. Niet alleen brengt dit met zich mee dat hier aanzienlijk andere kostenpatronen uit voorvloeien, maar ook betekent de inkrimping van de beroepsbevolking dat er meer aandacht voor arbeidsparticipatie moet komen (zie ook kader voor de kengetallen). Kostenpatronen door meer AOW-betalingen, grote betalingen vanuit de kapitaalgedekte pensioenregelingen, maar ook bijvoorbeeld hogere zorgkosten.
Stap 2 is daarom de noodzaak van arbeidsparticipatie en dat vergt meer mensen, meer en langer werken. Het gevolg hiervan is derhalve de derde stap, een verhoging van de AOW-leeftijd, die snel gevolgd (moet) worden (stap 4) door een verhoging van de spil-pensioenleeftijd in de 2e pijler. Omdat de overheid ‘zich steeds meer terugtrekt’ en werkgevers niet langer verantwoordelijk willen zijn en vooral ook niet willen blijven voor de huidige zekerheid als het gaat om pensioen. We zien dus een beweging naar meer eigen verantwoordelijkheid voor de burger/werknemer. Dit is dan de 5e stap en dus het kantelpunt. Uiteraard heeft dit - vergrijzing en een forse toename van het aantal gepensioneerden en nominale omvang uitkeringen - invloed op de rol in pensioenland van gepensioneerden. Zij zullen – terecht – meer zeggenschap opeisen. Vervolgens is van belang dat pensioen nauwelijks aandacht van de eindconsument heeft. Pensioen is iets van later en ook te complex om te begrijpen. Stappen 6 en 7. Als gevolg van de toename van de noodzaak van eigen verantwoordelijkheid zal er meer nadruk moeten komen op begrijpelijke communicatie, een zeer essentiële stap, en een zeer moeilijke, nu we komen van ‘later en complex’. Hier speelt ook een belangrijke rol dat grote groepen werknemers pensioen ook niet willen begrijpen, lijkt het wel. Om pensioen op de kaart te krijgen en mede om het vertrouwen te handhaven c.q. te krijgen, zal er veel meer transparantie in het ‘product’ pensioen voor wat betreft kosten moeten komen alsmede ook met betrekking tot de beloning van betrokken partijen, stap 9. Als dit niet gebeurt zal de ‘druk’ naar eigen verantwoordelijkheid als een boemerang terugkomen en resulteren in ‘chaos’ en absolute desinteresse. Daarnaast zal de generatiediscussie dan echt ontaarden in een generatieconflict.
Teneinde invulling te kunnen geven aan de eigen verantwoordelijkheid zal er aanzienlijk meer nadruk en ruimte moeten komen voor vergaande flexibilisering. De huidige collectieve standaard past niet meer bij een steeds meer individualiserende maatschappij. Individuele keuzes betekent overigens niet dat pensioengeld niet collectief beheerd kan en moet worden, integendeel. Deze flexibiliteit geldt zowel voor de opbouwfase (denk ook aan levensloop) als in de uitkeringsfase. Waarom mag een werknemer niet een deel van zijn pensioengeld aanwenden voor het opstarten van een eigen bedrijf, als daarmee wordt bereikt dat hij langer aan het arbeidsproces kan deelnemen? Dit zal vanuit (fiscaal) juridisch oogpunt gevoed moeten worden vanuit de techniek (en dat is prima), maar zal niet om moeten slaan in details, of zoals ik vaak stel, juridisch ‘geneuzel’ op de vierkante millimeter. De pensioenwetgeving in het algemeen zal dan ook fors opgeschoond moeten worden daar waar het gaat om regels die direct van invloed zijn op de eindconsument. Van techniek via het uitbannen van details naar eenvoud en begrijpelijke pensioenregelgeving zie ik als de laatste 2 stappen. Daarna zitten we in de nieuwe ‘moderne’ pensioenwereld, hij komt eraan!

‘Later’ (6) vergrijzing (1) Werkgever/Overheid (4)
Complex (7) - verzorging/zekerheid
-collectief/standaard

Techniek (11) AOW (3)

‘Detail’ (12) Pensioen (wg/wn)

Eigen verantwoordelijkheid (5) Communicatie (8)
Flexibilisering (10) Transparantie: kosten/beloning (9)

Arbeidsparticipatie (2)

Kader: pensioenkosten/uitkeringen in miljarden euro’s.

2009
65+: 2,4 miljoen
Beroepsbevolking: 10 miljoen
AOW-betalingen: 25
Pensioenbetalingen: 20
Pensioenvermogen: 600 a 700
Pensioenpremies: 25

2020
65+: > 4 miljoen
Beroepsbevolking: 9,9 miljoen
AOW-betalingen: 50
Pensioenbetalingen: 100
Pensioenvermogen: > 1000
Pensioenpremies: 50

Informatie

  • Pensioen Algemeen
  • Donderdag 26 maart 2015