Artikel FD Selections Pensioen: Eigen verantwoordlijkheid

Hoe je ’t ook wendt of keert, de AOW-verhoging zit er nu aan te komen. Maar Donner gaat nog een stapje verder en wil en passant de partnertoeslag in de AOW versneld, vanaf 2011, verder beperken. Werkgevers zitten op het vinkentouw om ook het werkgeverspensioen te versoberen. Dit hebben ze overigens begin 2008, voor de crisis begon, al in hun rapport Naar een modern en (vooral, mijn toevoeging) betaalbaar pensioen aangegeven. De vraag die zich dan opdringt is natuurlijk hoeveel eigen verantwoordelijkheid werknemers (en uiteraard ook alle andere Nederlanders) moeten nemen. En vooral moeten, of juist niet moeten krijgen. Een belangrijke hamvraag is immers, zo stellen o.a. Prast e.a., óf ze dit aankunnen.

Nou spelen daar volgens mij twee zaken. Allereerst het fenomeen ‘koud water’-vrees. Ik kan mij niet aan de indruk ontrekken dat ‘velen’ denken dat mensen niet meer eigen verantwoordelijkheid aankunnen omdat ze ‘het’ (financiële) vak niet kennen. Onbekend maakt onbemind. Onlangs kreeg ik ‘de opmerking’ naar mijn hoofd geslingerd: ja, maar 70% van de Nederlanders kent het %-teken niet. Nou denk ik dat dat nog wel meevalt. Dat leer je a. op de basisschool en b. bijna 50% van de huidige middelbare scholieren gaat beginnen aan HBO of WO-onderwijs (en wie nu denkt: ja, maar daar leren ze tegenwoordig ook niets meer, ….dat is flauw). Maar los daarvan, dat hoef je toch ook niet te weten? De keus tussen: wil je meer of minder sparen (vrijwillig bijsparen dus) is toch niet zó moeilijk? Is die anders dan: ruil ik mijn auto in voor een nieuwe voor een slooppremie van € 1000? Of, durf ik meer risico te lopen qua beleggingen of niet (ik hoef toch niet zelf te beleggen, daarvoor heb ik de systematiek van Life Cycle en deskundigen die dat vervolgens uitvoeren?).
Wat is absoluut zeker weet is dat op de vraag aan werknemers of ze meer of minder keuzevrijheid willen hebben, het antwoord van de ruime (vaak jongere) meerheid volmondig ja is.

Vervolgens is van belang dat er tot nu toe een maatschappij was (is) die voorzag in verzorging bij ouderdom, bij werkloosheid, bij overlijden, bij arbeidsongeschiktheid. Maar als ik de bewegingen van de overheid zie, dan trekt de overheid zich toch terug? Als we dat niet willen, dan moeten we dat politiek tegengaan volgens mij. Maar niet een pensioenstelsel handhaven dat feitelijk tegen de stroomt oproeit. Dat gaat botsen namelijk.
We gaan dus, en we zijn echt al in de transitie, naar een maatschappij waar nog wel een sociaal vangnet is (dat is dus minimum bestaansniveau), maar wel meer eigen verantwoordelijkheid gevraagd wordt.

Ik durf twee dingen te stellen. Allereerst dat er ‘dus’ een trend is die tendeert naar meer eigen verantwoordelijkheid. En ten tweede, en misschien is dat heel eenvoudig, de missing link, dat goede communicatie hierbij een noodzakelijke voorwaarde is. Als ik dan kijk naar de intentie van de Pensioenwet hierin: pensioencommunicatie moet tijdig, juist en begrijpelijk zijn, dan biedt dit perspectief. Dat in het eerste jaar van de Uniforme Pensioen Overzichten 50% niet tijdig en/of juist was is niet goed. Maar in vergelijking met de pensioenoverzichten van vroeger, die überhaupt niet gelezen werden (als ze al kwamen en goed waren :)), zitten we al op de helft.

Ik ben nog jong en denk graag positief, dus er is nog alle hoop én vooral alle kans!

Informatie

  • Pensioen Algemeen
  • Donderdag 26 maart 2015