Artikel Geld en Werk: Waarom mag ik niet zelf kiezen?

Die vraag/opmerking krijg ik steeds vaker van met name jongeren. Zij zijn gewend om overal en altijd te kunnen kiezen Maar bij pensioen kan dat niet. Eigenlijk is dat raar. Het is immers ‘mijn’ uitgesteld loon en toch wordt ik vaak verplicht om mee te doen met een ‘verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds’ – zoals de bouw, metaal, zorg & welzijn etc.
Dát ik moet sparen voor mijn pensioen, dan vindt iedereen best normaal. Immers voor niets gaat de zon op en een ‘goed’ pensioen vergt nu eenmaal veel ‘sparen’. Het gaat dus vaak niet om de pensioenplicht in een branche an sich, maar om de verplichting mee te moeten doen met een bepaald pensioenfonds. Ook steeds meer - jongere – werkgevers hebben weinig op met een verplicht pensioenfonds. Zelfs als een fonds het slecht doet kan ik niet weg, zeggen ze dan?! In 2001 is door de Regering al serieus gekeken naar alternatieven, waarbij o.a. het Zwitserse en het Chileense systeem opviel. De werkgever beslist in Zwitserland waar hij het pensioen onderbrengt, in Chili mag de werknemer helemaal zelf beslissen. In België kent men sinds een paar jaar een minimale rendementsgarantie (van 3%). Tot nu toe is aan het rapport uit 2001 nooit een vervolg aan gegeven, terwijl juist nu het minder gaat in ‘pensioenland’ toch de vraag waarom ik niet kan kiezen steeds meer opportuun is?

Nu pensioenfondsen geen zekerheid blijken te kunnen geven over ‘mijn’ pensioen is het natuurlijk ook vreemd dat ik toch verplicht mee moet doen. Ik acht de kans groot dat in een volgende juridische procedure het Europees Hof de huidige verplichtstelling wel eens kan kraken. Niet de verplichting in een branche, wel de verplichte winkelnering zoals nu. Het mom van ‘solidariteit’ wordt met de dag vager en mag nauwelijks meer bepalend zijn.
De oplossing hoeft ook niet zo moeilijk te zijn. We laten het systeem zoals nu in stand, maar iedereen mag vanaf de eerste waardeoverdracht – dus bij einde dienstbetrekking – zelf kiezen. Ook ZZP-ers kunnen hun pensioen dan gewoon meenemen natuurlijk. Alle nieuwe werknemers mogen ook zelf kiezen. Niet kiezen betekent wel – tot natuurlijk weer uitdiensttreding – dat een werknemer verplicht moet mee blijven doen.

Het moet dan óók mogelijk worden om in de opbouwfase het pensioen op te bouwen bij een bank, net zoals nu al bij een zogenaamde PremiePensioenInstelling (PPI). Werkgevers kunnen dan, als ze dan willen, collectieve afspraken maken, zodat de kosten laag blijven en er collectief belegd kan worden. Ter bevestiging: ook het pensioengeld bij een pensioenfonds wordt gewoon belegd. Dat gaat soms goed, bijvoorbeeld de huisartsen, die beleggen in American Tobacco (!) of minder, bijvoorbeeld de Facebook-belegging van het ABP. Het moet mijns inziens een keus van iedere werkgever en/of -nemer zijn of en zo ja, waar zijn pensioengeld in wordt belegd. De oproep van Groen Links voor meer maatschappelijk verantwoorde beleggingen kan ik dan ook wel onderschrijven, mits op vrijwillige basis gekozen! De tijd van verplichte winkelnering is mijns inziens voorbij. ‘We’ zijn groot en verstandig genoeg om zelf keuzes maken anno 2012!

mr Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur van het Wetenschappelijk Bureau is. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.

Informatie

  • Pensioen Algemeen
  • Donderdag 26 maart 2015