Artikel Het Financieele Dagblad: Alles wat u dit jaar wellicht hebt gemist, maar nu dus toch weet!

Dit jaar heb ik iedere 2 weken met u gesproken over pensioen. Van werknemersproblematiek in soms technische zin, bijvoorbeeld inkoop dienstjaren, via het - soms misschien overdreven- hameren op meer eigen verantwoordelijkheid, tot toekomstvisies zoals die van de Commissie Bakker. Als ik terugkijk naar de onderwerpen en ze op een rijtje zet, uiteraard een beetje ‘soort bij soort’ is er natuurlijk een duidelijke rode draad te herkennen.

Zo ben ik dit jaar begonnen met uw bonus 2007 (die u immers begin 2008 hebt gekregen). Wat kunt u daar mee doen, vanuit pensioenperspectief althans. Of u die in 2009 weer krijgt is gezien de economische recessie misschien de vraag, maar de afwegingen blijven gelukkig nog steeds hetzelfde. Dat is het voordeel van pensioen, soms is het de kracht van de herhaling die het ‘m doet. Als u vorig jaar uw bonus hebt opgemaakt en dat dit jaar weer gaat doen, prima natuurlijk. Maar, en dat is – gelukkig – uw éigen verantwoordelijkheid, dat levert zeker niet meer pensioen op. Een goed alternatief blijft dan toch wellicht een storting in de levensloopregeling; zolang het ‘daar’ in zit, hebt u eigenlijk nog geen echte keus gemaakt. U kunt het geld uit de levensloop immers gebruiken voor verlof, voor vervroegd pensioen, voor storting in uw reguliere pensioenregeling maar ook ineens uit laten betalen bij het einde van uw dienstbetrekking. Dat de óverheid nog steeds geen echte keus durft te maken betreffende levensloop betreur ik ten zeerste. Ik hoop dat dit na de recessie wel een keer gaat gebeuren. Afschaffing – in ieder geval inbreng - van spaarloon is daarbij echt een voorwaarde (ook hier hoop ik dan maar op de kracht van de herhaling…) wil de levensloopregeling goed van de grond komen.

We hebben verder gesproken over communicatie. Het Uniform PensioenOverzicht dat dit jaar voor het eerst is verstuurd en het indexatielabel dat toegevoegd moet worden vanaf 2009. De introductie van dit label, dat weergeeft in hoeverre uw pensioenuitvoerder niet alleen heeft toegezegd om te indexeren – ofwel aan te passen aan de inflatie – maar ook in hoeverre ze dit daadwerkelijk kunnen betalen, is overigens uitgesteld. Gezien de beurscrises en de hard dalende dekkingsgraden heeft DNB besloten dat pas vanaf 1 april 2009 het label gehanteerd hoeft te worden. Dit valt samen met de uiterste datum waarop pensioenfondsen hun eventuele herstelplannen moeten indienen bij een dekkingstekort. Nu zelfs - tot voor kort ‘rijke’ ondernemingspensioenfondsen – hun dekkingsgraad keihard onderuit hebben zien gaan, zal het herstel van de economie en dus de beurskoersen bepalend zijn voor uw indexatie de komende jaren. Dit treft niet alleen gepensioneerden direct in hun portemonnee, maar ook alle actieve deelnemers die een middelloonregeling hebben, en dat zijn er inmiddels vele. Een paar jaar geen indexatie tikt dan wel de rest van uw pensioenleven door. Premieverhogingen die de eerste fondsen nu al aan het doorvoeren zijn zullen hiervoor niet al te veel soulaas bieden. Deze zijn primair bedoeld om überhaupt weer enige buffer te creëren, laat staan buffers die nodig zijn voor indexatie. Wat dát betreft ziet het dus niet zo rooskleurig uit in pensioenland zo eind 2009. Overigens heeft mijn opmerking in die betreffende column, dat u zich moet afvragen of u überhaupt wel een geïndexeerd pensioen wilt hebben – en niet liever een hoger nominaal pensioen dat door inflatie een beetje wordt uitgehold – wel het meeste stof doen opwaaien dit jaar. Ach, een beetje discussie op z’n tijd is altijd goed, dat houdt iedereen scherp.

Ook de Commissie Bakker deed een forse duit in het zakje met aanbevelingen op het gebied van arbeidsmarktbeleid en ontslagregelingen. Mede als gevolg daarvan kan de AOW vanaf 2010 worden uitgesteld tot 70 jaar, ook in deeltijd. U krijgt dan per jaar een bonus van ongeveer 5%. Minister Bos koppelde er meteen een doorwerkbonus voor 62+-ers aan vast. Doorwerken na het jaar waarin u 62 wordt, de gemiddelde uittredingsleeftijd is namelijk 61,5 in Nederland, levert een bonus op van 5% van uw inkomen met een maximum van ongeveer 5 mille. Doorwerken tot 67 jaar levert dan gemiddeld al snel een mille of 5 per jaar extra op, netto! En u houdt uw 100% salaris, u blijft nog pensioen opbouwen en daar bovenop dus die bonus. Als u dan weet, de VU heeft het onderzocht, dat het gemiddelde pensioen ongeveer 45% à 50% van het laatstverdiende salaris bedraagt, dan is de keus toch snel gemaakt? Toen ik in een vorige column schreef dat het gemiddelde inderdaad die 45% is, hing de AFM aan de lijn. Hoe ik dat wist? …zij wisten het dus in ieder geval niet! De VU heeft het nu wetenschappelijk bevestigd. Die AOW wordt overigens vanaf 2015 gehalveerd als u een partner heeft die jonger is. U krijgt dan namelijk geen partnertoeslag meer en uw partner moet wachten tot deze zelf 65 jaar is. Mocht uw partner eigen inkomen hebben dan werd die partnertoeslag sowieso al gekort, maar toch goed om even te weten. Voor de een is ruim 8 mille bruto per jaar minder niet zo veel, voor ander toch een substantieel bedrag.

Voor mensen die gaan scheiden, betekent dat ook het opgebouwde pensioen verdelen, tenzij u op huwelijkse voorwaarden bent gehuwd, deze voorwaarden van na 1 mei 1995 zijn én u pensioenverevening heeft uitgesloten. Toen is namelijk de Wet Verevening Pensioenrechten bij Scheiding (Wet VPS) ingevoerd. Allebei de helft van het opgebouwde pensioen is bij scheiding ongeveer het uitgangspunt. Directeur-grootaandeelhouders moeten dan het deel van hun ex buiten de eigen BV brengen, houdt u daar dus goed rekening mee, dat kost een paar duiten. En ja, als u dan anno nu geld moet lenen bij de bank daarvoor, dat wordt lastig. U bent dan vervolgens ook uw halve pensioen kwijt. Misschien dat u de dienstjaren uit het verleden, waarin u geen of te weinig pensioen hebt opgebouwd gerelateerd aan uw huidige salaris, kunt inzetten. Mijn stelling dat u voldoende fiscale ruimte hebt (zowel in de pensioensfeer als ook in de privé-lijfrentesfeer) blijf ik daarbij handhaven. Aan de fiscus ligt het vaak niet, wel aan de diepte van uw portemonnee!

Mocht dat allemaal niet baten dan zult u creatief moeten zijn en gebruik maken van alle flexibiliseringmogelijkheden die er zijn. U kunt een deel van het nabestaandenpensioen omzetten in eigen ouderdomspensioen. Ook kunt u beginnen met een hogere uitkering (100%) en na een jaar of 5 – als u toch oud(er) bent en minder nodig hebt – een lagere uitkering (75%). Deze beide gecombineerd, en uw partner doet dat ook, dan komt u een heel eind.
Ook het langer doorwerken en dus uw pensioen uitstellen – tot uiterlijk 70 jaar – is een prima mogelijkheid om ‘meer’ pensioen te krijgen. Ik moet altijd lachen als ik de discussies in bijvoorbeeld België, Frankrijk en overige (met name zuidelijk) Europese landen volg. Dáár discusseren ze nog over een pensioenleeftijd van 58 naar 60 jaar. Soms vraag ik me dan af, weten ze nu echt niet beter, of snappen wij de toenemende levensverwachting en de daarmee gepaarde vergrijzingskosten niet? Ik hou het maar op het eerste.

Tot slot heb ik u recentelijk geattendeerd op gelijke behandeling. Zorgt u dat u evenveel krijgt als uw gelijkwaardige collega, rekening houdend met verschil in uren natuurlijk. Met name parttimers én vrouwen verdienen altijd nog minder dan hun collega’s, mannelijk en fulltimers. Discriminatie mag niet meer, ook niet indirect, hoewel dat vaak lastig te bewijzen is. Uw éx-werkgever nog een beetje bestoken is wél leuk natuurlijk. Vooral de dames heb ik hierbij nog iets meer toe- en aangesproken. Enne, ik sta aan jullie kant hoor!

En als het allemaal toch een beetje tegenzit en u krijgt een beperkte gouden handdruk, dan kunt u deze ook aanwenden voor uw pensioen. Het beginnen van een eigen bedrijf met dit geld is misschien wel een nog beter pensioen. Als u dan ZZP-er wordt, en u als het dan heel goed doet, directeur-grootaandeelhouder wordt van uw eigen BV, kunt het niet alleen zelf, maar móet u het ook allemaal zelf beslissen. Dan is er geen ‘goede werkgever’ die voor u zorgt, maar ja, dat wilt u dan blijkbaar ook niet. Alle mogelijkheden staan dan open. Levensloop, lijfrente in de privé-sfeer bij een verzekeraar óf bank, of toch gewoon pensioen opbouwen. Desnoods in uw eigen BV. Hoeft dat allemaal niet dan kunt u natuurlijk ook een dijk van een bedrijf opbouwen en dat naar de beurs brengen of zo vlak voor pensioendatum duur verkopen. Een echte ondernemer gaat daar toch voor? Let u in dit laatste geval wel goed op uw nabestaandenpensioen voor het geval u, voordat u zover bent, onverhoopt komt te overlijden. Ook uw arbeidsongeschiktheidspensioen moet u goed regelen. Uit onderzoek blijkt dat ruim 50% van de ZZP’ers niets geregeld heeft in geval van arbeidsongeschiktheid. Als uw bedrijf dan volledig van u afhankelijk is, laat het resultaat zich raden. Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker op de weg. Als ondernemer moet u dus goed voor uzelf zorgen want iemand anders doet het niet. En die hoge premies voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen? Alle waar is naar zijn geld. Wellicht heeft u al voldoende aan een ongevallendekking en die is natuurlijk veel goedkoper dan de meest uitgebreide variant. Verzeker alleen die calamiteiten die er toe leiden dat u echt niet meer kunt ondernemen en niet alle kwaaltjes waarmee je nog prima kunt blijven ondernemen.

Kortom, wie u ook bent en waar u ook staat in uw carrière, pensioenkeuzes moet u niet alleen altijd maken maar ook regelmatig herzien. Dát is eigenlijk mijn tip voor 2009. Houdt u continu de vinger aan de pols als het gaat om úw pensioen. Hoe zei ik dat ook alweer in één van mijn columns: u bent toch ‘voorzitter’ van uw eigen pensioenfonds? Dat u die verantwoordelijkheid echt wel aankunt heb ik ook betoogd, hoewel daar zeker niet iedereen het mee eens is in pensioenland. De tijd zal dat leren. Ik ben nog jong (42) en gelukkig ook geen doemdenker. Dat is een voordeel in het pensioenland van de toekomst!

Ik wens u zeer plezierige feestdagen en spreek u graag weer vanaf begin 2009!

mr Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur van het Wetenschappelijk Bureau is. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten.

Informatie

  • Pensioen Algemeen
  • Donderdag 26 maart 2015