Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Collectief massaschade claimen

Op 1 januari 2020 is de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) in werking getreden. De WAMCA maakt het mogelijk schadevergoeding te vorderen in een collectieve actie. Deze wet kan ook toegepast worden op financiële diensten of producten. Daarom is het een onderwerp dat zijdelings van belang kan zijn voor medewerkers in de financiële dienstverlening.

Inleiding en doel wetgeving

Wanneer iemand onrecht is aangedaan door een professionele partij, kan hij daar een klacht indienen. Als dat niet helpt, kan de klager in bepaalde gevallen naar een klachteninstituut (zoals het Kifid) stappen. Beide manieren van het uiten van onvrede zijn redelijk laagdrempelig.

Maar als deze wijze van klagen niet de gewenste uitkomst heeft, zal de klager naar de rechter moeten stappen. Dat is tijdrovend en duur. Helaas is er vaak geen andere optie voor een individuele klager. En als de klager gelijk krijgt, staat daarmee nog niet vast hoe hoog de schadevergoeding van een andere klager is, in een vergelijkbare zaak.

Soms gaat het immers om een klacht die meerdere personen hebben over dezelfde partij. Zelfs als vaststaat dat de klager gelijk heeft, is vaak nog niet duidelijk wat dit voor gevolg heeft met betrekking tot de individuele schadevergoeding waarop iemand recht heeft. Als elk van die klagers naar de rechter moet om die schadevergoeding af te wikkelen, wordt het vaak een zeer slepende kwestie.

In de financiële dienstverlening is de woekerpolisaffaire hier een voorbeeld van: onduidelijke voorwaarden en hoge (ondoorzichtige) kosten waren voor veel klanten een reden het eisen van een schadevergoeding. Dit had duizenden rechtszaken tot gevolg die in beginsel allemaal individueel afgehandeld moesten worden.

De overheid vond dit onwenselijk. Zowel voor klagende consumenten als voor de aangeklaagde partij en de rechterlijke macht is dit een zeer belastend proces. In 2011 heeft de Tweede Kamer daarom een motie aangenomen om de wet aan te passen. Het zou voor een belangenorganisatie mogelijk moeten zijn een hele groep klagers te vertegenwoordigen in het afhandelen van schade.

In 2016 is een eerste wetsvoorstel hiertoe ingediend. Pas in 2020 is uiteindelijk een wetswijziging ingevoerd, die collectieve schadeafwikkeling mogelijk maakt.

Collectieve schadeafwikkeling voorziet in een behoefte wanneer sprake is van massaschade en de verwezenlijking van rechten in een individuele procedure op problemen stuit of wanneer collectieve afwikkeling een effectiever en efficiënter middel biedt om tot toekenning van schadevergoeding te komen aan een grote groep gedupeerden.

De behoefte aan een collectieve afwikkeling van massaschade is in de laatste decennia toegenomen, ook in Nederland. Hiervoor zijn meerdere redenen. Consumenten nemen steeds meer gestandaardiseerde producten en diensten af, die onder algemene voorwaarden worden verkocht. Dit betekent dat identieke problemen ontstaan wanneer de verkoper tekortschiet. Hetzelfde geldt indien bepaalde goederen of diensten gebrekkig blijken te zijn en een veelheid aan personen daardoor schade lijdt. Ook de gestegen aandacht voor schade door normoverschrijding gedrag van ondernemingen heeft hier aan bijgedragen.

Hoofdlijnen WAMCA

Met de gewijzigde wetgeving is gezocht naar een balans tussen het belang van gedupeerden en het belang van aangesproken partijen om beschermd te worden tegen ongefundeerde of lichtvaardige massaclaims. Er is één regime opgesteld voor alle schadevergoedingsacties. Als onder het huidige recht voor een partij al een verplichting tot schadevergoeding rust, kan daarvoor straks ook een collectieve actie worden ingesteld.

Belangengroep

In een collectieve actie laten klagers zich vertegenwoordigen door een belangenorganisatie. Deze belangenorganisatie eist dan een schadevergoeding namens iedereen die schade geleden heeft. Alleen niet voor de slachtoffers die van tevoren hebben laten weten niet mee te willen doen (“opt-out”).

Centraal register

In het centraal register voor collectieve vorderingen staat meer informatie over alle lopende eisen voor collectieve schadevergoedingen.  Die hoeft u niet allemaal te kennen. Die kennis ligt bij de belangenorganisaties zelf. Zij laten op hun websites en op sociale media weten welke acties voor collectieve schadevergoedingen er zijn.

Zo is er begin januari 2021 al een collectieve vordering tegen de Staat der Nederlanden ingevoerd tegen de invoering van het UBO-register. Daarbij is gebruik gemaakt van de mogelijkheden van de WAMCA. Hierbij is geen schadevergoeding in geld geëist: een vordering kan ook inhouden dat er op een bepaalde manier gehandeld moet worden door de aangeklaagde partij. In deze collectieve actie wordt geëist dat het UBO-register niet openbaar gemaakt moet worden.

Een link naar het centraal register vindt u in de externe links.

Voordelen WAMCA

Vooral voor (vermeend) gedupeerde klagende consumenten heeft de WAMCA voordelen:

  • De klager hoeft geen eigen zaak te voeren. In één procedure stelt de rechter vast of de veroorzaker van de schade aansprakelijk. En wat de schadevergoeding is
  • De uitspraak van de rechter is bindend voor alle slachtoffers. Behalve voor degenen die vooraf hebben laten weten niet mee te doen
  • De belangenorganisatie moet aan strenge eisen (bestuur, financieel, informatie) voldoen
  • Verschillende belangenorganisaties lopen elkaar niet in de weg. Want zijn er meerdere belangenorganisaties? Dan wijst de rechter de organisatie die de zaak het beste kan doen. Deze belangenorganisatie is dan de zogeheten ‘hoofdeiser’ in de procedure

De voordelen die de nieuwe wet heeft voor de klager, zijn soms ook voordelen voor de veroorzakers van de schade:

  • Ze kunnen alle schadeclaims in één keer behandelen.
    Alleen de gedupeerden die zelf gekozen hebben voor een opt-out zijn hierop een uitzondering. Voor hen moet de schadeveroorzaker nog wel individueel vaststellen hoe hoog de vergoeding wordt
  • Ze hebben één belangenorganisatie als aanspreekpunt.
    Ook als er meerdere belangenorganisaties zijn, zal de rechter de organisatie aanwijzen die de zaak het beste kan doen. Deze belangenorganisatie is dan de zogeheten ‘hoofdeiser’ in de procedure. Andere belangenorganisaties blijven wel betrokken bij de rechtszaak

Informatie

  • Basis
  • EQF 5
  • Donderdag 21 januari 2021
Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships