Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Gerechtshof: variabel rentebeding CK niet transparant en oneerlijk

Doorlopende kredieten hebben vrijwel altijd een variabele rente. Veel klanten hebben bij het Kifid geklaagd over het feit dat de marktrentes sterk daalden, terwijl de rente op hun doorlopende krediet hetzelfde bleef, of zelfs steeg. In een eerder bericht hebben we uitgelegd dat de Commissie van Beroep van Kifid hierover stelt dat de variabele rente de marktrente moet volgen. Een consument kan echter ook de zaak voor de rechter brengen in plaats van bij het Kifid. Het Gerechtshof geeft een grotendeels gelijke uitleg aan de wet in een recente uitspraak, hoewel de uitkomst daarvan toch afwijkt van die van het Kifid.

De casus

Een vrouw sluit een doorlopend krediet (DK) van € 25.000 in 2009. Er geldt volgens de algemene voorwaarden een variabele rente. Die is bij aanvang 7,7% (effectief op jaarbasis).

In de jaren na het afsluiten, varieert de rente inderdaad. Die fluctueert tot 2015 tussen de 7,8% en de 8,4%.

De klant heeft zich beklaagd over diverse aspecten. De meest relevante daarvan is de wisselende, hogere rente. De kredietverstrekker heeft gesteld dat zij vrij is de rente te variëren, zonder een referentierente op te geven of zonder vooraf vastgelegd kader.

Het Gerechtshof buigt zich over de vraag of de variabele kredietvergoeding, samen met de bepalingen in de algemene voorwaarden, een kernbeding is dat transparant genoeg is.

Oordeel Hof

Het Hof schetst eerst het wettelijk kader. Een beding in de overeenkomst moet eerlijk zijn. Een beding is oneerlijk als er niet afzonderlijk over onderhandeld wordt èn deze het evenwicht tussen rechten en plichten van aanbieder en consument verstoort in het nadeel van die consument.

Om dit te beoordelen, moet ook gekeken worden of het een in de markt gebruikelijk beding is of niet. En of er een objectieve reden bestaat om het beding te gebruiken.

Daarnaast geldt mede als maatstaf voor de beoordeling of een beding ‘oneerlijk’ is, of dit beding wel voldoende transparant is.

En daarin gaat het volgens het Hof vervolgens mis. In de algemene voorwaarden staat weliswaar dat de rente aangepast kan worden, maar kan de klant niet vaststellen waarvan een rentewijziging afhankelijk is. De klant kon daardoor niet op voorhand voorspellen hoe de rente zich voor haar zou kunnen ontwikkelen.

De kredietverstrekker kon hierdoor in principe te allen tijde de rente aanpassen, zelfs tot het maximum, zonder dat de klant hier iets tegenin had kunnen brengen.

Daarmee is het evenwicht tussen aanbieder en consument verstoord. Ook acht het Hof niet bewezen dat de klant dit beding wel had geaccepteerd als ze had geweten wat dit inhield en ze erover had kunnen onderhandelen.

Conclusie

Het Hof komt daarmee tot de conclusie dat het beding over de rentewijziging onvoldoende transparant en daarmee oneerlijk is. Daardoor moet het beding worden vernietigd: het geldt niet.

Dat betekent weer dat de rente niet aangepast had mogen worden. Het Hof stelt daardoor de rente vast op de oorspronkelijke rente van 7,7%.

Deze rente geldt overigens niet met terugwerkende kracht over de hele looptijd. De klant had hierover immers al eerder kunnen klagen (bij de eerste renteaanpassing in 2011). Dat heeft ze niet gedaan. De rente van 7,7% wordt vastgezet op het niet-betwiste openstaande bedrag van de lening vanaf 18 februari 2017.

Belangrijkste verschillen met Kifid-uitspraken

Het Kifid stelde ook al dat het wijzigingsbeding (de variabele rente) oneerlijk was. Alleen ging hun conclusie een stap verder dan die van het Hof. Kifid stelde namelijk dat deze oneerlijkheid niet tot vernietiging leidt, maar tot een variatie op basis van een door hen zelf gekozen referentierente (de ‘marktrente’). Omdat de ontwikkeling van die marktrente neerwaarts was, moest met terugwerkende kracht een rentedaling doorgevoerd worden en moest het meerdere vergoed worden.

Bovendien had de Kifid-uitspraak een langere terugwerkende kracht: ze hebben gevraagd om experts een referentierente te laten berekenen die teruggaat tot 1998. Het Hof gaat niet zo ver, maar beperkt die terugwerkende kracht.

Informatie

  • Consumptief Krediet
  • EQF 5
  • Donderdag 29 april 2021
Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships