Ingezonden stuk FD Optiek: Oplossing in pensioenland is meer individuele verantwoordelijkheid

Mede naar aanleiding van het artikel van Bovenberg/Nijman en het ‘interview’ met de nieuwe topman Knibbe van Nationale Nederlanden (FD 28-5) kom ik tot de conclusie dat de sleutel in pensioenland meer individuele eigen verantwoordelijkheid is. Deze verantwoordelijkheid kan alleen maar, zoals Knibbe terecht opmerkt, worden bereikt door meer en betere communicatie én door minder opgelegd pandour. Zolang iemand immers iets opgelegd krijgt – terecht of onterecht – zal hij of zij nooit eigen verantwoordelijkheid kunnen of willen ontwikkelen. Overigens zit er al een ‘zich snel ontwikkelende onderstroom’ in het systeem die dus eigenlijk gebiedt tot het nemen van meer eigen verantwoordelijkheid. Wordt deze niet genomen dan doet een werknemer zichzelf tekort. Nu het immers niet meer gebruikelijk is om 40 jaar bij dezelfde werkgever te blijven moeten er – juist nu heel belangrijk gezien de dekkingsgraadperikelen – keuzes gemaakt worden omtrent waardeoverdracht. Ook op basis van de eigen relatie(s) moet en kan er gekozen worden voor wel/geen/minder nabestaandenpensioen. Ook de keus om voor eigen rekening extra te sparen is van steeds meer belang. Verder is de discussie of de AOW nu wel of niet naar 67 jaar moet eigenlijk volstrekt irrelevant voor de vraag wanneer ik met pensioen wil gaan! En als ik dan eerder met pensioen wil gaan dan de beoogde 67 jaar, is de logische consequentie dat ik of minder krijg, of meer moet bijsparen of – zoals ik al eerder schreef – mijn indexatie omzet in een hoger nominaal pensioen. Bij al deze zaken zullen mensen geholpen moeten worden. Zoals ik vorig jaar al schreef in het FD: “Kijk, als je 30 jaar niet gewend bent om met de (pensioen)materie bezig te zijn, zal het echt wel een paar jaar duren voordat je zelf overtuigd bent dat je wél goeie keuzes kunt maken.” Pas als je iemand slimmer maakt, zal hij of zij geconfronteerd (kunnen) worden met keuzemogelijkheden en bereid zijn zich er meer in te verdiepen. Doen we dat niet dan blijven we op het niveau dat er mensen zijn die echt denken dat er bijvoorbeeld geen premie voor de AOW wordt betaald: immers “daar zie ik niets van op mijn loonstrook”.
Natuurlijk zal het gevolg van meer individuele verantwoordelijkheid zijn dat er ‘gevalletjes waterschade’ komen. Maar daarvoor hebben we dan toch juist de AOW? Een basisvoorziening, verplicht voor iedereen, vanaf het moment dat iemand niet meer kan en/of (vanuit maatschappelijk perspectief) hoeft te werken. Nu pensioen ‘alleen’ iets is voor werknemers moet de AOW- discussie overigens ook niet langer gevoerd worden in combinatie met werkgever/-nemerpensioen. Als we niet verder (willen) gaan met het geven van individuele verantwoordelijkheid, ofwel iemand niet slimmer maken, wat staat ons dan te doen? Het enige wat ik dan kan bedenken is een kapitaalgedekte AOW en die verhogen tot een ‘normaal’ niveau voor iedereen (ook ZZP-ers)? De ontwikkeling van meer individuele verantwoordelijkheid is dus wel degelijk al gaande (en ook echt niet meer te stoppen). De Pensioenwet geeft sinds 2007 alle wettelijke kaders, mogelijkheden en verplichtingen aan. De werkgevers hebben in hun rapport van vorig jaar (Naar een modern en betaalbaar pensioen) hun ei gelegd en gekozen voor hún eigen (beperktere) verantwoordelijkheid. De bal ligt dus echt bij de werknemers inmiddels. Daar moet iedereen ze bij helpen, adviseurs, uitvoerders en ook werkgevers. Dat ook déze ontwikkeling al gaande is, kreeg ik bevestigd in een mail die ik ontving: AFM lanceert digitaal spel “Meer keuze met geld”, speciaal bedoeld om jongeren te leren omgaan met financiële keuzes. Want, als je weet dat iemand iets nog niet kan, mag je hem of haar niet aan het lot overlaten. Zo is het ook wel weer in pensioenland, vind ik. Maar dat ze het niet kúnnen leren, nee, dat is niet zo! We kunnen toch ook heel goed een auto besturen, zonder alles te snappen wat er onder de motorkap gebeurt?

mr Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur van het Wetenschappelijk Bureau is. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten.

Informatie

  • Pensioen Algemeen
  • Donderdag 26 maart 2015