Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Uitkering uit ongevallenverzekering werkgever van slachtoffer MH17-ramp aan nabestaande vormt belast loon

Dit bericht betreft een samenvatting van een conclusie van een A-G van de Hoge Raad.

Op 31 augustus 2020 heeft A-G Niessen conclusie genomen in een zaak van een nabestaande van de MH17-ramp (kenmerk 20/00551). In geschil is of een uitkering die de nabestaande heeft ontvangen uit de ongevallenverzekering van de werkgever van het slachtoffer, is verkregen uit een dienstbetrekking en, zo ja, naar algemene maatschappelijke opvattingen wordt ervaren als beloningsvoordeel.

Op 17 juli 2014 is het slachtoffer overleden. Zij was in dienst van een werkgever voor wie zij vele (internationale vlieg)reizen diende te maken naar alle delen van de wereld. Ter uitvoering van een bepaling in haar arbeidsovereenkomst sloot de werkgever een reis- en ongevallenverzekering, die mede voorziet in een uitkering ter zake van overlijden door een ongeval. Op grond van deze verzekering is een bedrag van
$ 500.000 uitgekeerd, waarvan $ 100.000 aan belanghebbende.

Aan belanghebbende is door de belastinginspecteur een navorderingsaanslag opgelegd, nadat hij de uitkering bij haar aanmerkte als loon uit de vroegere dienstbetrekking van het slachtoffer. In cassatie bestrijdt belanghebbende de navorderingsaanslag met twee middelen.

Het eerste middel betoogt dat de uitkering niet is verkregen uit een (vroegere) dienstbetrekking omdat het niet gaat om een vergoeding van schade door een ongeval dat is veroorzaakt door het werk waarvoor de werkgever aansprakelijk is maar om een vergoeding van het verlies van een leven door een vliegtuigramp die is veroorzaakt door (oorlogs)molest van derden. Naar aanleiding van het eerste middel maakt A-G Niessen uit de rechtspraak van de Hoge Raad de regel op dat een ongevalsuitkering wordt aangemerkt als te zijn verkregen uit de dienstbetrekking als de werknemer het recht op de uitkering ontleent aan de arbeidsovereenkomst met de werkgever. Deze regel gaat niet op in uitzonderlijke situaties waarin de werkgever met het verstrekken van (het recht op) de ongevalsuitkering optreedt in een andere hoedanigheid dan die van werkgever. In dit geval heeft het Hof Arnhem-Leeuwarden vastgesteld dat de uitkering is betaald op grond van een verzekering die de werkgever heeft afgesloten ter uitvoering van een bepaling in de arbeidsovereenkomst met het slachtoffer. Deze vaststelling wordt in cassatie niet bestreden. Volgens de A-G geeft het daarop voortbouwende oordeel van het Hof dat de uitkering is verkregen uit de (vroegere) dienstbetrekking van het slachtoffer geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting. Het eerste middel faalt dan ook.

Het tweede middel betoogt dat de uitkering naar algemene maatschappelijke opvattingen niet wordt ervaren als een beloningsvoordeel. Volgens belanghebbende is de uitkering betaald ter zake van een noodlottig ongeval, dient de uitkering ter vergoeding van immateriële schade, is de uitkering ontleend aan een verzekering die is afgesloten in het belang van de werkgever en berust de uitkering op een eenzijdig recht. Volgens artikel 11, lid 1, onderdelen a en b Wet LB 1964 (oud) zijn vergoedingen en verstrekkingen vrijgesteld voor zover zij niet naar algemene maatschappelijke opvattingen worden ervaren als beloningsvoordeel. Deze artikelleden gelden in het hier relevante jaar (2014) op grond van overgangsrecht, ook al zijn zij vervallen met ingang van 1 januari 2011. Op de keper beschouwd ervaren de werkgever en de nabestaanden van de overleden werknemer een overlijdensuitkering niet als een beloningsvoordeel. De A-G leidt evenwel uit de wetsgeschiedenis af dat de intentie van de werkgever en de perceptie van de werknemer – of diens nabestaanden – niet beslissen of er een beloningsvoordeel is. Hoewel een overlijdensuitkering per definitie niet een kwantitatief voordeel inhoudt voor de werknemer (behalve een beperkte besparing voor de door de werkgever betaalde premie), onderscheidt de A-G wel een kwalitatief voordeel: een overlijdensuitkering biedt de werknemer de zekerheid dat diens nabestaanden een financiële waarborg genieten na diens overlijden. Blijkens de wetsgeschiedenis moet een dergelijk voordeel voor de werknemer worden afgewogen tegen een eventueel zakelijk belang van de werkgever bij een overlijdensuitkering. Hiervoor gaat de A G te rade bij de eenmalige overlijdensuitkering van artikel 6:674, lid 2, BW. Deze uitkering bedraagt één maandloon, maar vele individuele en collectieve arbeidsovereenkomsten voorzien in een eenmalige overlijdensuitkering tot drie maandlonen. Kennelijk zijn werkgevers bereid een zwaardere verplichting te aanvaarden omdat – zo meent de A-G te mogen aannemen – zij een dergelijke uitkering vinden passen in een personeelsbeleid ter ondersteuning van werknemers. Dit pleit ertegen dat een overlijdensuitkering, ook als de uitkering wordt betaald uit een verzekering van de werkgever, naar algemene maatschappelijke opvattingen als een beloningsvoordeel wordt ervaren. Volgens de A-G noopt het systeem van de wet niet tot een tegengestelde gevolgtrekking. Daarnaast onderscheidt een ongevallenverzekering zich van andere verzekeringen die voorzien in een uitkering bij overlijden. De overlijdensuitkering uit een ongevallenverzekering is de uitkomst van een poolcontract: de uitkering komt voort uit de premiegelden van een groot aantal contractanten. Niettemin meent de A-G dat de vrijstelling voor vergoedingen die niet naar algemene maatschappelijke opvattingen worden ervaren als beloningsvoordeel, niet in het voordeel van belanghebbende kan worden toegepast. Deze vrijstelling veronderstelt dat sprake is van een vergoeding door de werkgever. In dit geval kan volgens de A-G niet worden gesproken van een vergoeding in de zin der wet. Het tweede middel faalt dan ook.

De conclusie strekt tot het ongegrond verklaren van het beroep in cassatie van belanghebbende. De conclusie is gepubliceerd op 17 september 2020.

Informatie

  • VTVaktechniek
  • Fiscale Aspecten, Overlijden, Vermogen, Inkomen, Pensioen, Fiscaal: Wet IB, Fiscaal: Overig
  • Zaterdag 19 september 2020
Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships