Artikel De Beursbengel: Afschaffing van spaarloon, levensloop,

image_pdf

Artikel De Beursbengel: Afschaffing van spaarloon, levensloop, de FOR en eigen beheer lijkt makkelijk, maar is het ook zinvol en reëel?

Inleiding
De studiecommissie belastingstelsel heeft haar visie gegeven. De rapportage, Continuïteit en vernieuwing, geeft ‘rake’ klappen aan een 5-tal ‘pensioen- en leven’-gerelateerde onderwerpen. Als uitgangspunt vindt de commissie dat grote stelselwijzigingen niet gewenst zijn, maar dat wel dat de ingezette verbreding van de grondslag en verlaging van de tarieven voortgezet moeten worden. Ik pak de afschaffing van het spaarloon, de levensloopregeling, de fiscale Oudedagsreserve en pensioen in eigen beheer en de aftopping van de pensioenopbouw er uit, alsmede de afschaffing van de AOW-premie.
Met name de afschaffing van pensioen in eigen beheer kan ook de steun van adviescommissie 16 dragen. Dit is een van de 20 commissies die de Regering heeft ingesteld om tot bezuinigingen te komen.

Geneuzel vooraf
Aardig om vooral te lezen dat de vergaderingen werden gekenmerkt door ‘grote betrokkenheid’ en in een ‘constructieve en plezierige’ sfeer verliepen. Ook werd verexcuseerd voor het feit dat ze ‘snel’ moest rapporteren – ruim voor de verkiezingen – en dat bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk er maar liefst 5 jaar over is gedaan om een vergelijkbaar rapport op te leveren. Ondanks het feit dat de commissie alle adviezen tegen de achtergrond van 5 kernthema’s, te weten, de soliditeit, de solidariteit, de economische efficiëntie, de eenvoud en de milieuvriendelijkheid van het systeem, heeft afgezet, heeft ze aan de aan klimaatproblemen gerelateerde belastingen weinig aandacht besteed. Deze moeten in Europees en/of mondiaal perspectief worden geplaatst, stelt ze. Voor wat het waard is, zal ik maar zeggen.

Vleesbelasting
Ook viel mijn oog, zo al bladerend door het rapport, op (naast de ‘pensioen’-onderwerpen) de Vleesbelasting. Een idee dat volgens de commissie alleen geïntroduceerd mag worden – ze heeft dus ook gekeken naar nieuwe belastinginitiatieven, het zou mij toch logisch lijken om in het kader van vereenvoudiging überhaupt maar even geen nieuwe belastingen te introduceren – als dat een positief effect heeft op het milieu.

De serieuze onderwerpen
Voor de afschaffing van het spaarloon, de levensloopregeling, de fiscale Oudedagsreserve en pensioen in eigen beheer, krijgt de commissie een kleine voldoende. Met de afschaffing van spaarloon en de FOR en de aftopping van de pensioenopbouw ben ik het eens, met de andere 2 niet.
Over de afschaffing van de AOW-premies, deze kunnen beter gefiscaliseerd worden. De stapsgewijze afschaffing van de AOW-premie met 1%-punt per jaar (de premie is circa 18%, dus dat duurt 18 jaar) kan beter ingezet worden voor verlaging van het tarief op arbeid. Met de vergrijzing op komst en de noodzaak van meer arbeidsparticipatie lijkt mij dit een goed streven.

Spaarloon
Als eerste pak ik het advies van de commissie op om de spaarloonfaciliteit te schrappen, ten faveure van een hogere arbeidskorting. Het voordeel voor de werknemer blijft dan gelijk, en we hebben een overbodige faciliteit minder. De complexiteit met aparte rekeningen, deblokkeringseisen, 25% eindheffing voor de werkgever alsmede het feit dat er geen enkele reden (meer) is om Nederlanders te stimuleren om voor 4 jaar te sparen.
Dat tevens het feit dat als een werknemer meedoet met spaarloon er geen mogelijkheid meer is om (aanvullend) met de Levensloopregeling mee te doen noemt de commissie niet. Maar dat komt omdat ze ook pleit voor afschaffing hiervan.
Een raak en terecht advies van de commissie. Ook deskundigen zoals Bovenberg, Conneman e.a., waaronder ikzelf, hebben al veel eerder voor afschaffing gepleit. Maar dan wel allemaal met behoud van de levensloopregeling.

Levensloop
Hier slaat de commissie de plank dus goed mis. Als argument wordt aangevoerd dat levensloop een subsidie geeft op vrije tijd, terwijl juist verhoging van de arbeidsparticipatie nodig is. Ook wordt het gering aantal deelnemers alsmede de omvang van gemiddeld € 2.000,- (2008, maar 2009 zal niet veel hoger liggen) als argument aangevoerd. Beide argumenten zijn kortzichtig en onjuist. De reden dat er weinig werknemers levenslopen is gelegen in het feit dat er heel veel werknemers meedoen met spaarloon. En daardoor deelname aan levensloop niet meer mogelijk is. Dat levensloop een subsidie geeft voor vrije tijd is juist. Maar, daarvoor is de regeling dan ook bedoeld. En niet voor echte vrije tijd, maar wel voor een sabbatical – om het langer vol te kunnen houden, zorgverlof – nut en noodzaak lijken mij duidelijk, studieverlof – nodig om langer door te kunnen werken. Dát het ook ingezet kan worden voor vervroegd pensioen, prima, dat is toch mijn keus?!
Ook het argument dat op dit moment nog veel werknemers levenslopen met als doel vervroegd uitreden is natuurlijk logisch gezien de recente afschaffing van Vut en prepensioen.
Kortom, een slecht advies. Dat de levensloopregeling leidt tot complexiteit is tot slot onjuist. Het is een zeer eenvoudige regeling. Iedere regeling leidt tot administratieve lasten, maar bij levensloop zijn deze en te overzien en ondergeschikt aan het mogelijke belang.
Levensloop verdient dus juist een nieuwe kans, met verruimde mogelijkheden om het verlof ook daadwerkelijk in te vullen, voor mijn part met verplichting voor een werkgever om daar – deels, onder voorwaarden, gelijk parttime werken – aan mee te werken.

FOR
Over de afschaffing van de fiscale Oudedagsreserve kan ik kort zijn. Een overblijfsel uit de vorige eeuw. De rake opmerking van de commissie dat de FOR wordt gebruikt als belastinguitstel en niet als oudedagsvoorziening is juist, dus weg ermee. Een oplossing voor de huidige reserves is eenvoudig. Deze blijven gewoon staan en volgen het huidige regime. Bij het einde van het ondernemerschap, uiterlijk op 65 jaar, behoudens uitzonderingen, is de FOR toch weg, dat lijkt mij dus een tijdelijk probleem dat niemand kwaad doet.
Een eenmalig voordeel bij direct afrekenen, bijvoorbeeld tegen 25% vlaktax, is ook wel een idee. Dat is overigens ook zo voor het reservoir aan spaarloon.

Eigen Beheer
De commissie begint met de opmerking dat pensioenopbouw in eigen beheer ‘gekenmerkt wordt door een relatief grote hoeveelheid ingewikkelde wet- en regelgeving, die leidt tot hoge uitvoeringskosten en administratieve lasten’. Dat klopt. Maar, dat kan toch nooit een argument zijn om het af te schaffen? Ik heb wel een oplossing. Maak het eenvoudig! Hoe, een paar suggesties: schrap artikel 10c Uitvoeringsbesluit LB. Geen onderscheid tussen eigen beheer en verzekeren. Regel – nu eindelijk eens! – inkoop dienstjaren. Een resolutie van ruim 5 kantjes Wordtekst inzake waarderingsaspecten van pensioen en lijfrenten, waarna je nog steeds niet weet wat je moet doen? Tja, dan is het inderdaad niet zo makkelijk. Maar om nu het kind met het badwater weg te gooien? Het schort toch juist aan ondernemerschap in Nederland? Als we dat willen bevorderen moet je ook ‘het lef’ hebben om ondernemers zelf de keus te geven om ‘met hun pensioengeld’ hun tent op te bouwen. Dat is risicovol, dat klopt, voor zowel de overheid als de ondernemer. Maar laten ambtenaren nu maar vooral niet beslissen over ondernemers en hun eigen keuzes! Het argument van de commissie dat het gecombineerde IB/VPB-tarief lager is dan het top IB/LB-tarief klopt. Maar hallo, commissieleden, pensioen heeft ook nog een sociale component! Dat maakt de DGA zelf wel uit en juist daarom is angst voor misbruik van ‘een te hoog’ pensioen geen issue.
De conclusie dat bij afschaffing van de FOR het voor de hand ligt om ook de mogelijkheid van pensioenopbouw bij de eigen BV te beëindigen is dus onjuist.

Aftopping
Tot slot stelt de commissie voor om de pensioenopbouw af te toppen voor hogere inkomens. Dat kan door boven een bepaald inkomen helemaal geen pensioenopbouw meer toe te staan, er is dan immers sprake van vermogensvorming. Of door naarmate het salaris hoger wordt een regressieve opbouw, dus van 2% afnemend naar bijvoorbeeld 1% toe te staan. Deze laatste oplossing lijkt mij ingewikkeld. Ik pleit dus voor een aftopping op een x-inkomen. Jammer dat de commissie niet het lef heeft om een norm aan te geven. € 100.000,-, € 200.000,-,
€ 300.000,-? Het zal wel zo rond een ‘Balkenende (2 ton) worden, schat ik in. Nu zet dat financieel niet zo heel veel zoden aan de dijk, maar net als bij de hypotheekrenteaftrek is soms enige symboolwetgeving ook nodig.

Conclusie
Al met al dus 3-2 voor de commissie, met een extra punt voor de afschaffing van de AOW-premie. Ik ben benieuwd of de politiek ook ‘het lef’ heeft om spaarloon en FOR af te schaffen, goed na te denken over pensioen in eigen beheer en de aftopping van de maximale pensioenopbouw. Als ze ‘het lef’ hebben om spaarloon niet af te schaffen en levensloop wel, dan is het ‘lef’ maar kortzichtig.
Dat wederom duidelijk is geworden dat de DGA en de IB-ondernemer (vooral gefocust op de ZZP-er) toe zijn aan ‘iets’ nieuws mag ook vanuit fiscaal oogpunt duidelijk zijn gemaakt. Behoud van eigen beheer, uit te breiden met eigen beheer voor de ZZP-er, onder voorwaarden, met stringentere eisen om te zorgen dat er het (aanwezige) geld vanaf de pensioendatum daadwerkelijk wordt en kan ingezet worden voor pensioen is dan wel nodig. Eigen beheer laten sneuvelen acht ik nu nog niet opportuun.

Theo Gommer
Over Theo

Mr. J. Theo Gommer MPLA CCFP (1966) is managing partner bij de &Gommer Pensions Group, bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en bij de Visitatie Commissie Pensioenfondsen. Hij was tot 2018 voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen. Verder is hij actief als [...]

Bekijk profiel