Artikel De Telegraaf: Pensioengeld blijft achter in kwakkelfonds.

image_pdf

Pensioengeld blijft achter in kwakkelfonds (de werkende burger wordt een groot oor aangenaaid)

door Manno van den Berg
AMSTERDAM – De pensioenwet verbiedt waardeoverdracht als het oude en/of het nieuwe pensioenfonds op of onder een dekkingsgraad van 100% zit. Dit is vooral bedoeld om de anderen in het fonds te beschermen. De overstappers hebben het nakijken. Hun geld zit muurvast. “Zo’n dwangmaatregel is eigenlijk niet meer van onze tijd”, stelt Theo Gommer. Ook is financieel nadeel voor de eigenaar van het ‘bevroren’ pensioentegoed niet uit te sluiten, zeker niet als dit jarenlang duurt, meent de pensioenadvocaat en partner bij Akkermans & Partners.

Nu ook de grote fondsen ABP en PGGM fors onder de dekkingsgraad van 100% zijn geduikeld, valt te vrezen dat de meeste pensioenfondsen in dezelfde situatie zitten. Dat betekent in feite dat een fonds onvoldoende geld heeft om alle pensioenverplichtingen te dekken. Op individueel niveau betekent dat voor een deelnemer dat zijn pensioen niet meer voor 100% gedekt is, maar bijvoorbeeld nog maar voor 90% of zelfs 80%. Een dergelijk lage dekkingsgraad betekent ook dat de pensioenuitkeringen van de huidige gepensioneerden én de pensioenrechten van werknemers niet voor inflatie worden gecorrigeerd. Het pensioen groeit dus niet mee met de inflatie, dáált in reële termen. Dat maakt in één klap duidelijk dat de dekkingsgraad als graadmeter voor de gezondheid van een pensioenfonds van groot belang is voor de deelnemers.

Overhevelen
En het maakt meteen ook duidelijk waarom deskundigen bij waardeoverdracht altijd waarschuwen om de dekkingsgraad van het oude fonds te vergelijken met die van het nieuwe fonds. Is de dekkingsgraad van het oude fonds 130% en biedt het nieuwe 103%, dan is het wellicht geen goed idee om de al gespaarde pensioenpot over te hevelen. De kans is namelijk groot dat dit pensioengeld in het oude fonds wél voor inflatie wordt gecorrigeerd, maar in het nieuwe fonds niet. Over een periode van jaren kan dat leiden tot een aanzienlijk lager pensioen. Gommer: “Bij de overstap naar een ander pensioenfonds is de dekkingsgraad de belangrijkste aanwijzing. Al bij sollicitatie zouden mensen zich dat moeten realiseren. Voor het maandinkomen wordt tot op de tientjes onderhandeld, dit gaat potentieel om duizenden euro’s.”

Kiezen
In normale situaties zullen werknemers dus goed moeten wikken en wegen of ze waardeoverdracht doen. Doordat nu zoveel fondsen echter onder de 100% dekkingsgraad zijn gezakt, is die keuze er niet. Als namelijk een van beide fondsen op of onder 100% noteert, dan mogen fondsen niet aan waardeoverdracht meewerken. “Het recht daarop wordt opgeschort tot de dekkingsgraden weer zijn hersteld”, bevestigt een woordvoerder van toezichthouder De Nederlandsche Bank. “In theorie ondervindt de werknemer er geen schade van.” Op zich is opschorting niet onlogisch, meent Gommer. Is de dekkingsgraad van pensioenfonds A bijvoorbeeld 85%, dan betekent dit in feite dat er voor de totale pensioenaanspraken slechts een dekking van 85% bestaat. Verlaat iemand het fonds dan zou hij echter wel met 100% van zijn pensioenaanspraken kunnen vertrekken. “Dat is niet alleen onrechtvaardig voor de achterblijvers, ze worden ook nog eens afgestraft met een nog lagere dekkingsgraad omdat er tegen het volle pond geld aan het fonds wordt onttrokken.”

Gegijzeld
“Schade kan er voor de vertrekkende werknemer echter ook wel degelijk zijn”, meent Gommer. “Het kan 2 of 3 jaar, wellicht langer duren, voordat een fonds zich herstelt.” Werknemers die allang uit de pensioenregeling verdwenen zijn, kunnen zo nog jarenlang gegijzeld worden door een pensioenfonds in slechte gezondheid. En dát heeft wel degelijk nadelen, want het is aannemelijk dat zo’n fonds de pensioenrechten niet voor inflatie gaat corrigeren. Als het nieuwe fonds dat wel had gedaan, omdat het nu een hogere dekkingsgraad heeft of omdat het zich in de toekomst sneller herstelt, dan loopt de deelnemer in feite geld mis. En dat gat wordt steeds groter naarmate het recht op waardeoverdracht langer is opgeschort. Gommer schuift dit onder de noemer van “de prijs die er voor onderlinge solidariteit betaald moet worden”. Toch heeft hij een mogelijke oplossing. “Je kunt iemand die een fonds met een dekkingsgraad van 80% wil verlaten, de keus bieden zijn pensioenrechten voor 80% mee te nemen. Dan doe je de achterblijvers niet tekort. Natuurlijk is een verlaging van 20% een hoge prijs voor de vertrekkende deelnemer. Daarom kan het ook nooit verplicht worden maar moet het slechts een mogelijkheid zijn.”

Tips bij overstap
Voor wie waardeoverdracht van pensioenopbouw nog wel een keus is, en daarmee voor een moeilijke beslissing staat, heeft Gommer een aantal tips:

  1. De gouden regel is dat je tot je veertigste altijd pensioenoverdracht moet doen, daarna wordt het een kwestie van vergelijken van de nieuwe en de oude regeling. Vóór 40 heb je door de lange beleggingshorizon alle kans dat de dekkingsgraad van het pensioenfonds waar je naartoe gaat gezonde hoogten bereikt.
  2. Iemand die waardeoverdracht is vergeten – u moet dit binnen zes maanden aanvragen na start van een nieuwe baan – kan dit alsnog regelen bij de volgende banenwissel.
  3. Waardeoverdracht is meestal gunstig als de nieuwe regeling een eindloonregeling is en u nog (forse) salarisstijgingen verwacht in de toekomst. Pensioenaanspraken groeien immers mee met het inkomen. Ook als de nieuwe regeling ruimhartiger indexeert, is dat een reden voor overdracht. Hoe hoger de dekkingsgraad, des te meer financiële ruimte er voor een volledige indexatie is. De crisis maakt dit alleen nog maar belangrijker. Indexeert het nieuwe fonds veel slechter, dan is dat reden om de pensioenopbouw wellicht te laten staan in de oude regeling en een paar jaar te wachten.
  4. Waardeoverdracht kan bij scheiding verkeerd uitpakken. De ex heeft recht op het opgebouwde nabestaandenpensioen. Dat deel blijft achter in de oude regeling. De nieuwe pensioenregeling zet het wél verhuisde bedrag echter wel weer om in een deel ouderdoms- en nabestaandenpensioen zodat het ouderdomspensioen in feite in eerste instantie fors verlaagd wordt.
  5. De huidige aandelencrisis biedt een kans als u van een gegarandeerd pensioen overstapt naar een pensioen op beleggingsbasis. U kunt ‘goedkoop’ in de beleggingen stappen.
Theo Gommer
Over Theo

Mr. J. Theo Gommer MPLA CCFP (1966) is managing partner bij de &Gommer Pensions Group, bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en bij de Visitatie Commissie Pensioenfondsen. Hij was tot 2018 voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen. Verder is hij actief als [...]

Bekijk profiel