Artikel FD Selections: Van hoofd en bijzaken in pensioenland.

image_pdf

Vorige week was ik op een bijeenkomst van DNB inzake intern toezicht. Tijdens het slot van de bijeenkomst kwam de discussie terecht op het feit of ons huidige pensioenstelsel nog wel goed genoeg is. De conclusie was vrij unaniem: nee. Gekscherend merkte ik toen op: “En dat is de schuld van het intern toezicht”. Maar toch zit er een kern in die opmerking. We focussen teveel op randverschijnselen en bijzaken, en te weinig op de hoofdzaken.

Een ander voorbeeld. Deze week is er een vervolgsessie in de 2e Kamer waarbij de problematiek over bijbetaling bij waardeoverdracht wordt besproken. Alle oplossingen – van geen recht op waardeoverdracht als de werkgever het niet kan betalen, tot afschaffen of juist verplichten, of een andere meer ‘gemiddelde’ rekenrente – zijn prima symptoom-bestrijdingen maar raken de kern niet. De kern is dat er steeds meer waardeoverdrachten komen, en dat in dat opzicht er maar twee oplossingen zijn: of accepteren dat er bijbetaald moet worden of overstappen naar een waardeoverdrachtbijbetalings-immuumsysteem: de premieovereenkomst.

Onderdeel van de bijeenkomst inzake intern toezicht was ‘cultuur en gedrag’. Een van de aanwezigen maakte daarbij de opmerkingen ‘wie DNB dan wel niet was om daar over te oordelen’. Niet onterecht misschien maar wel flauw. Als een ander het niet goed doet, hoeft je het zelf blijkbaar ook niet te doen. Die mentaliteit dus.

De crux in pensioenland zit ‘m in de vraag of ons pensioenstelsel nog wel realistisch is, rekening houdende met ontwikkelingen als: een grotere pensioenuitkeringswereld (voor het eerst, dat hebben we nog nooit meegemaakt), pensioengerechtigden die hun ‘rol’ opeisen, flexibele arbeidsrelaties (dus werkgevers die willen belonen en niet verzorgen), under-funded pensioenfondsen (veel), eigen verantwoordelijkheid (als onderdeel van een individualiserende maatschappij, met als gevolg andere leefrelaties dan het gezin/kostwinnerschap). Zo kan ik nog wel even doorgaan. En dan zit de economie (en de politieke omgeving) ook nog niet mee.

Gebrek aan deskundigheid in algemene zin, kennis van de echte pensioenmaterie en de capaciteit en wil om zich te ontrekken aan hoe (goed) het (wellicht) was in het verleden – dat was goed, maar de toekomst wordt anders. Inmiddels ervaar ik gelukkig wel – en ik ben zoals bekend al lange tijd scepticus – dat er steeds meer mensen die nieuwe kijk op de pensioenwereld als essentieel ervaren. Het gaat dus de goede kant op.

Maar zoals Prof. Schuit het in dat opzicht prima verwoorde: in alle geledingen in pensioenland gaat het niet om goede mensen, maar om de beste. En het beste kan weer beter. Dát moet de mentaliteit worden. Maar dat gaat dus veel te langzaam. Nog heel veel mensen moeten dan over hun eigen schaduw stappen. En dat zal een hele klus worden. Pensioenen zijn geen gewone produkten, ook niet te vergelijken met bankprodukten (bij een bank kan ik gewoon weg als ik wil). Pensioen – ook bij verzekeraars, en ook bezien vanuit adviseurs – is het geld beheren, het uitgestelde loon – van iemand anders. En op welke soort pensioenovereenkomst ook gebaseerd. Daarvoor is alleen het beste goed genoeg.
Het echte probleem in pensioenland is dus wel degelijk cultuur en gedrag!

Theo Gommer
Over Theo

Mr. J. Theo Gommer MPLA CCFP (1966) is managing partner bij de &Gommer Pensions Group, bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en bij de Visitatie Commissie Pensioenfondsen. Hij was tot 2018 voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen. Verder is hij actief als [...]

Bekijk profiel