Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Bank moet ongeoorloofde transacties vergoeden

Als er onterecht geld van een rekening wordt afgeboekt, kan de bank verantwoordelijk gehouden worden voor die afboeking. De rekeninghouder mag dan echter niet ‘grof nalatig’ geweest zijn. Iemand is grof nalatig als hij bijvoorbeeld zijn bankpas en pincode aan iemand anders geeft. Zelfs het bewaren van je pincode op een papiertje dat kwaadwilligen kunnen vinden, kan al voldoende zijn om de klant grove nalatigheid te verwijten, waardoor een bank geen vergoeding hoeft te betalen. Maar waar ligt de grens? De Commissie van Beroep van het Kifid deed op 15 juni 2020 een impactvolle uitspraak over de grenzen van de eigen verantwoordelijkheid van een rekeninghouder.

De casus

Een oudere man (geboren in 1933) heeft moeite met online bankieren via zijn bank, de Rabobank. Om toch via de online bankomgeving overboekingen te kunnen doen, krijgt de man hulp van zijn schoonzoon. De schoonzoon is geen gemachtigde. Ook geeft de man zijn pincode niet aan de schoonzoon.

De hulp bestond eruit, dat de schoonzoon zijn schoonvader hielp met het klaarzetten van de betalingen in de online omgeving. Als dat gebeurd was, deed de schoonvader zelf de laatste stap: hijzelf voerde de transacties uit, door via de Raboscanner een activerings- en signeercode aan te vragen. De schoonvader zag daardoor alleen het totaalbedrag van de opdrachten en het aantal opdrachten dat hij verstuurde. De schoonzoon typte de signeercode vervolgens in op de computer.

De schoonzoon maakte echter misbruik van zijn positie. Hij zette, als schoonvader even niet oplette, betalingen naar zijn privérekening klaar. Bovendien zorgde de schoonzoon ervoor dat er alleen nog digitale rekeningafschriften werden verstuurd (die schoonvader waarschijnlijk niet zou inzien) en na een jaar koppelde hij zijn eigen telefoon aan de rekening van schoonvader. Door die laatste handeling kon de schoonzoon via een app zelfstandig geld overboeken naar zijn eigen rekening.

De verduistering van geld door de schoonzoon duurde circa 2 jaar. Het totaalbedrag is ruim € 76.000. De schoonvader meldt dit direct bij de bank als hij erachter komt. Ook doet hij aangifte bij de politie. De schoonzoon geeft toe het geld te hebben gestolen.

De schoonvader spreekt de bank aan op het ontvreemde geld. Hij stelt dat de bank eerder had moeten opmerken dat ruim de helft van alle betalingen naar de rekening van de schoonzoon gingen. De overboekingen zijn zonder toestemming van rekeninghouder gedaan en waren bovendien ongebruikelijk gezien het uitgavepatroon van schoonvader.

De bank beroept zich op grove nalatigheid van de klant.

Uitspraak Geschillencommissie

De klacht komt terecht bij de Geschillencommissie. Die stelt de bank in het gelijk. Door het handelen van de schoonvader heeft hij een situatie laten ontstaan waarin de schoonzoon in staat was betalingen van zijn rekening te verrichten. De Geschillencommissie heeft overwogen dat in dit geval het verrichten van de betwiste transacties is veroorzaakt doordat de klant gelegenheid heeft geboden aan de schoonzoon voor het onrechtmatig gebruik van het betaalinstrument. Daarom acht de Geschillencommissie de schoonvader in voldoende mate ‘nalatig’ op grond van de wettekst die toen gold (artikel 7:529 BW, zoals dat luidde in de periode van de misdaad van 2014 tot 2016).

Uitspraak en motivering Commissie van Beroep

De schoonvader tekent beroep aan tegen de uitspraak. De Commissie van Beroep beoordeelt de hele zaak opnieuw. Daarin worden begrippen in de toenmalige wetgeving onder de loep genomen.

De hoofdregel is dat een bank (een betaaldienstverlener) niet-toegestane transacties vergoedt aan de betaler (de rekeninghouder, hier dus de schoonvader). Dit geldt alleen als de klant direct melding maakt van die niet-toegestane transacties vanaf het moment dat hij ermee bekend is geworden.

Dat laatste staat niet ter discussie: de schoonvader heeft het op de dag van de ontdekking gemeld bij de bank en er ook een paar dagen later aangifte van gedaan. De bank vond nog dat de klant vaker zijn rekeningafschriften had moeten raadplegen, maar de Commissie van Beroep stelt dat dat niet relevant is: het gaat er niet om wanneer iemand bekend had kunnen zijn met de transacties, maar het moment dat iemand daadwerkelijk bekend werd met de transacties. In de wet zat bovendien een bepaling dat de transacties maximaal 13 maanden na de vervaldatum vergoed moeten worden. Die bepaling bestaat nog steeds.

In afwijking van deze hoofdregel, hoeft de bank niets te vergoeden als de klant ‘grof nalatig’ is geweest, waardoor de niet-toegestane transacties mogelijk werden. Om niet grof nalatig te zijn, moet de klant:

  • Zijn bankpas steeds bij zich houden
  • Zijn pincode geheim houden
  • Maatregelen treffen om te voorkomen dat een ander zich met behulp van de bankpas/pincode toegang tot de rekening kan verschaffen

Als een bank een beroep doet op grove nalatigheid van de klant, moet de bank het bewijs daartoe leveren. Dat probeert de bank in dit geval, door te stellen dat de schoonvader heeft toegestemd met de transacties, door een signeercode aan te vragen en daarmee de transacties goed te keuren. Maar dat argument volgt de Commissie niet. Door de overboekingen te ‘verstoppen’ heeft de schoonzoon zijn schoonvader ertoe gebracht om niet-toegestane transacties te verrichten.

De Commissie stelt dat de schoonvader ‘nalatig, maar niet grof nalatig’ was. De schoonvader heeft namelijk de drie bovengenoemde regels in acht gehouden. Ook had hij de schoonzoon niet gemachtigd.

De hoofdregel van de wet gaat daarom op: de bank moet de niet-toegestane transacties vergoeden. Wel geldt daarvoor de maximale termijn van 13 maanden, terug te rekenen vanaf het moment van ontdekking. Ook geldt er een eigen risico voor de schoonvader van € 150, omdat hij wel enigszins nalatig was. Ook dit eigen risico is een wettelijke bepaling.

Omdat er in de periode van 13 maanden tot de ontdekking in totaal € 21.800 is overgeboekt, moet de bank € 21.650 vergoeden aan de rekeninghouder.

Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships