De crisis en uw pensioen

image_pdf

Pensioenfondsen hebben langer de tijd gekregen van Minister Donner om de gevolgen van de financiële crisis te boven te komen. Het toezicht zal worden verscherpt en mogelijk dat volgend jaar uitkeringen worden verlaagd. Dat is samengevat het nieuws van de afgelopen week. Maar moet u zich nu grote zorgen gaan maken? In dit artikel een analyse van wat er nu feitelijk aan de hand is bij uw pensioenfonds.

Een pensioenfonds heeft bezittingen en schulden. De schulden bestaan uit de pensioenverplichtingen naar de gepensioneerden, de slapers en de actieve deelnemers. De bezittingen worden gevormd door de premiebetalingen en bestaan uit de beleggingen. De meeste fondsen beleggen in vastrentende waardes zoals obligaties, in aandelen, in vastgoed en in alternatieve beleggingen.

Als de schulden (de pensioenverplichting) en de bezittingen gelijk zijn aan elkaar, dan is de dekkingsgraad 100%. De wetgever vereist echter een minimale dekkingsgraad van 105%. Er moet dus een buffer van 5% aanwezig zijn.

De vraag is nu of door de crisis pensioenfondsen grote tekorten hebben en dreigen om te vallen? Om die vraag te beantwoorden moeten we nog iets nauwkeuriger kijken naar de berekening van de pensioenverplichting (de schulden aan de gepensioneerden).

De pensioenschuld is het totaal opgebouwde pensioen van iedereen. Dus niet alleen de 80-jarige gepensioneerde, maar ook de 50 jarige ex-werknemer die al geruime tijd uit dienst is en een premievrij pensioenpotje heeft staan. En ook de actieve deelnemer, de werknemer van 28 jaar die net een paar jaar pensioen heeft opgebouwd. Al die opgebouwde pensioenen worden meegenomen bij de berekening van de schuld. De hooge van die schuld wordt berekend op basis van de actuele rentestand (rentetermijnstructuur zoals gepubliceerd door DNB). Hoe hoger de rentestand, hoe lager de schuld en andersom. De afgelopen periode is de rente aanmerkelijk gedaald. Hierdoor is de pensioenverplichting dus gestegen. Feitelijk is er niets veranderd, anders dan dat de berekening van de schuld op basis van een andere rentestand wordt berekend. Deze rentestand is eigenlijk niet spannend. Alleen als een pensioenfonds besluit zich op te heffen en alles over te dragen aan bijvoorbeeld een verzekeringsmaatschappij, dan is deze rentstand van belang. Zolang het fonds blijft bestaan is het feitelijk papieren wijsheid. Niet iets om je direct druk over te maken.

De bezittingen van het fonds bestaan voor een deel uit aandelen. Het behoeft verder geen toelichting dat de waarde van die portefeuille de afgelopen periode aanzienlijk is gedaald. Het vermogen van het fonds is dus gedaald.

Als je beide zaken combineert, dan is er sprake van een toename van de schuld en een daling van de bezittingen. Hierdoor is de dekkingsgraad aanzienlijk gedaald. Moet je je daar dan zorgen om maken. Ik denk het niet. Veel fondsen hebben nog steeds ruim voldoende geld om de pensioenen uit te keren. Daarnaast wordt er ieder jaar premie betaald en bij de meeste fondsen is de premie meer dan jaarlijks aan pensioen wordt uitgekeerd. Het fonds groeit dus in vermogen. Het enige probleem dat zich nu voordoet is dat een fonds niet in staat is om zich op te heffen en alles over te dragen aan een ander fonds of een verzekeringsmaatschappij. Maar is dat erg?

Waarom is er dan zoveel commotie? De wet is zodanig geformuleerd dat een fonds niet onder een dekkingsgraad van 105% mag komen. Als dat wel gebeurt, dient het fonds maatregelen te nemen op korte termijn. Dat betekent niet indexeren, geen waardeoverdrachten, premie verhogingen en uitkeringen verlagen. Dat lijkt op paniekvoetbal. Dat is mijns inziens ook zo, maar fondsen hebben geen keuze. Zij dienen zich aan de wet te houden en de toezichthouder dient hier op toe te zien. Misschien moet de politiek nog maar eens goed naar de huidige wet kijken. Het veroorzaakt voorlopig een hoop onrust die niet nodig is.

Jan van Harten
Over Jan

Jan van Harten is Master of Arts in Pensions and Life Assurance en is sinds 1995 werkzaam als pensioenspecialist. Zijn specialisatie bestaat met name uit het adviseren, ondersteunen en begeleiden van werkgevers en ondernemingsraden op fiscaal, civiel-juridisch en verzekeringstechnisch [...]

Bekijk profiel