Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Invoering UBO-register definitief

De Europese Unie is al jaren bezig in internationaal verband wetgeving aan te scherpen om misbruik van het financiële stelsel te voorkomen. Met name het witwassen en financieren van terrorisme is daarbij een aandachtspunt. Om dat te bewerkstelligen, is op 30 mei 2018 een Richtlijn aangenomen door de EU, die het de lidstaten verplicht om te registreren wie de uiteindelijk belanghebbenden zijn van vennootschappen en andere juridische entiteiten. De uiteindelijk belanghebbenden worden “UBO” genoemd: dat staat voor Ultimate Beneficial Owner. Dat begrip komt al voor in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Nederland heeft de Handelsregisterwet veranderd, zodat deze UBO’s geregistreerd moeten worden. Dit register gaat in op 27 september 2020.

Aanleiding en doel – vierde anti-witwasrichtlijn

De plicht tot invoering van een UBO-register komt voort uit de vierde anti-witwasrichtlijn. Al eerder zijn de Wwft en de Wet op de economische delicten aangepast. De Wwft is aangepast, waardoor Nederlandse vennootschappen en andere entiteiten verplicht zijn om informatie te verzamelen en bij te houden over wie de UBO is. En de Wet op de economische delicten is zo aangepast, dat er straffen kunnen worden uitgedeeld aan partijen die dit niet doen.

Het doel van het UBO-register is om iedereen inzage te geven in wie nu echt de persoon achter een vennootschap of andere aangewezen entiteit is. Daarmee wordt voorkomen dat het financiële systeem gebruikt wordt om via allerlei schimmige constructies geldstromen van A naar B te laten lopen, zonder dat iemand nog echt kan nagaan van wie dat geld is of was en wie voor de transacties verantwoordelijk is.

Daarmee wordt het financieren van terrorisme tegengegaan. Ook hoopt men er allerlei constructies ter ontduiking van belasting mee te voorkomen en het witwassen van crimineel geld of fraude tegen te gaan.

Nederland loopt achter op de invoering van het UBO-register. Dit had er eigenlijk al op 10 januari 2020 moeten zijn. De EU heeft dan ook druk uitgeoefend op Nederland om dit register snel in te voeren. De vertraging komt vooral voort uit privacy-bezwaren. Bovendien zijn er nog wel enkele onduidelijkheden over wie nu precies wanneer een UBO is. Maar dat zijn details die we in dit artikel niet verder aan de orde brengen.

Voor welke entiteiten geldt de UBO-registratieplicht?

Het Nederlandse UBO-register moet gevuld worden door de entiteiten die in Nederland zijn opgericht en een rechtsvorm hebben naar Nederlands of Europees recht.

De volgende juridische entiteiten hebben een registratieplicht:

  • Niet-beursgenoteerde besloten en naamloze vennootschappen
  • Stichtingen
  • Verenigingen:
    • Met volledige rechtsbevoegdheid
    • Met beperkte rechtsbevoegdheid maar met onderneming
  • Onderlinge waarborgmaatschappijen
  • Coöperaties
  • Personenvennootschappen: maatschappen, vennootschappen onder firma en commanditaire vennootschappen
  • Rederijen
  • Europese naamloze vennootschappen (SE)
  • Europese coöperatieve vennootschappen (SCE)
  • Europese economische samenwerkingsverbanden die volgens hun statuten hun zetel in Nederland hebben (EESV)
  • Kerkgenootschappen (maar dit kan nog niet direct op 27 september 2020; informatie hierover volgt vanuit de Kamer van Koophandel)

Het gaat in Nederland om ongeveer 1,7 miljoen organisaties, die dus moeten gaan uitzoeken, bijhouden en registeren wie hun UBO is of wie hun UBO’s zijn.

Dat is een uitgebreide lijst van organisaties. Toch zijn er nog diverse rechtsvormen waarvoor de registratieplicht niet geldt.

Er is geen registratieplicht voor:

  • Eenmanszaken
  • Beursgenoteerde besloten en naamloze vennootschappen
  • 100% dochters van beursgenoteerde vennootschappen
  • Verenigingen van eigenaars
  • Rechtspersonen in oprichting
  • Verenigingen met beperkte rechtsbevoegdheid die geen onderneming drijven
  • Publiekrechtelijke rechtspersonen (zoals de Staat, gemeenten, provincies)
  • Overige privaatrechtelijke rechtspersonen, waaronder historische rechtspersonen (zoals gilden en hofjes)
  • Buitenlandse rechtspersonen met een vestiging in Nederland (deze partijen registreren zich in het land van oprichting).

Wie is een UBO?

Een UBO is de persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een organisatie. Het kan ook om méér dan één persoon gaan. Denk aan (enkele) personen die meer dan 25% van de aandelen hebben in een bv. Of personen die meer dan 25% direct of indirect eigendomsbelang hebben in een vof of maatschap. Soms heeft iemand niet aantoonbaar 25% aan economisch belang, maar heeft hij wel de feitelijke zeggenschap over een onderneming. Ook dan is die persoon een UBO.

Wat moet er geregistreerd worden?

De entiteiten met een registratieplicht moeten bij de KvK de volgende gegevens over hun UBO(‘s) aanleveren. Het invoeren van gegevens kost geen geld. De entiteiten hebben tot 27 maart 2022 de tijd om UBO’s in te schrijven (1,5 jaar na de inwerkingtreding van het register).

Te registreren informatie over de UBO

Openbaar toegankelijk

Alleen bevoegde autoriteiten

Voor- en achternaam

X

X

Geboortemaand en -jaar

X

X

Nationaliteit

X

X

Woonstaat

X

X

Aard en omvang van het belang
(bijvoorbeeld 25%-50%, of 100%; er staan geen bedragen bij)

X

X

BSN (niet-Nederlanders: een fiscaal identificatienummer, TIN)

 

X

Geboortedag, -plaats en -land

 

X

Woonadres

 

X

Afschriften van documenten om alle bovenstaande gegevens te bewijzen

 

X


Iedereen die dat wil, kan dus het UBO-register raadplegen. Dat kost € 2,50. Degene die dit uittreksel UBO-register koopt, moet zich wel eerst registreren. Zo wordt ook bijgehouden wie welke informatie opvraagt. In Nederland wordt nog gewerkt aan nadere regelgeving, die het voor een UBO zelf mogelijk maakt op te vragen hoe vaak zijn gegevens worden opgevraagd.

Bevoegde autoriteiten mogen uiteraard alles inzien, anders hoefde het ook niet geregistreerd te worden. Het gaat daarbij om de FIU (Financial Intelligence Unit of financiële inlichtingen eenheid), de Belastingdienst, of bepaalde andere opsporingsautoriteiten (zoals het Openbaar Ministerie).

De registratie en openbaarheid van het register liggen uiteraard nogal gevoelig in het kader van de privacywetgeving. Daarover is dan ook veel discussie geweest. Enerzijds bestaat er de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en anderzijds deze Richtlijn, die openbaarheid verplicht stelt. Op grond van belangenafweging tussen het doel van beide regelingen, is bovenstaand overzicht als middenweg juridisch houdbaar gebleken.

Wel zijn er uitzonderingen voor bijzondere gevallen. Een UBO die minderjarig is, onder curatele of bewind staat, of politiebeveiliging heeft kan een aanvraag indienen om de openbaar opvraagbare gegevens af te schermen.

Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships