Invoering Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie

Na een aantal wettelijke regelingen heeft de overheid, mede naar aanleiding van de wens van de Tweede Kamer een regeling getroffen voor het vaststellen van de aansprakelijkheid en de schadevergoeding bij massaclaims. De belangrijkste onderdelen van deze nieuwe wet worden hierna besproken.

Achtergrond

Er zijn situaties in het maatschappelijk verkeer waarin één partij aan vele andere partijen schade toebrengt. Aansprekende voorbeelden hiervan zijn de woekerpolisaffaire en zaken rond verkeerde medicijnen waardoor veel slachtoffers vallen. Ook een zaak als het Volkswagen-dieselschandaal leent zich voor een collectieve actie. In de VS is de class-action al lang gemeengoed. Namens een groot deel van de betrokkenen wordt in één procedure geoordeeld over de aansprakelijkheid en de te vergoeden schade. Tot nu toe was dat in Nederland nog niet afdoende geregeld.

Historie

Collectieve actie

Sinds 1994 kennen wij in Nederland de mogelijkheid van een collectieve actie. Een belangenorganisatie kan voor een groep gedupeerden naar de rechter gaan om te laten vaststellen of een aangesproken partij aansprakelijk is of niet. De rechter kan een verbod of gebod opleggen, maar geen schadevergoeding vaststellen. Individuele gedupeerden moesten hiervoor een eigen procedure opstarten.

Wet collectieve afwikkeling massaschade (WCAM)

Vanaf 2005 maakt deze wet het mogelijk dat een belangenorganisatie voor een groep gedupeerden een schikking treft met de veroorzaker. Als de schikking verbindend wordt verklaard, geldt deze voor alle betrokkenen, ook zij die zich niet bij de actie hebben aangesloten. Wie niet akkoord gaat, moet zich binnen een vastgestelde periode melden.

 

Als schadeveroorzakers niet meewerken aan een schikking, is het voor de gedupeerden noodzakelijk zelf te procederen over een schadevergoeding.

Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie

Om de hierboven vermelde bezwaren op te lossen is per 1 januari 2020 de ‘Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie’ in werking getreden. Deze wet maakt het mogelijk dat de rechter een collectieve schadevergoeding oplegt.

 

De belangrijkste kenmerken van deze nieuwe wet zijn:

 

  • De benadeelden hebben in één procedure duidelijkheid over de aansprakelijkheid en de (hoogte van de) schadevergoeding
  • De rechter bepaalt welke organisatie het meest geschikt is om de procedure voor de rechter te voeren. Ook de belangenorganisaties, die niet als meest geschikt zijn gekozen, blijven bij de procedure betrokken
  • Aan de belangenorganisaties worden strenge eisen gesteld op het gebied van financiële en organisatorische kwaliteit, onder andere:
    • Een deskundige raad van toezicht
    • Controle door een externe accountant
  • De uitkomst van de procedure is bindend voor alle benadeelden. Alleen benadeelden die aan het begin van de procedure hebben gemeld dat zijn niet meedoen, zijn niet aan de uitspraak gebonden
  • Voor de schadeveroorzaker geldt dat hij ook voordeel heeft van de nieuwe wet omdat in één procedure alle schadeclaims afgehandeld worden waardoor vele individuele procedures worden voorkomen

Nadelen

Deze nieuwe wetgeving op het gebied van de afhandeling van massaclaims heeft ook nadelen. In beginsel kan iedere partij, ook een partij die zelf geen schade heeft geleden, een claimstichting oprichten om een onderneming te dwingen schadevergoeding te betalen. Soms is dat meer een investering voor de organisatie met het doel winst te behalen als een poging een groep gedupeerden hun recht te laten krijgen. Hierdoor kunnen alle zaken op een grote hoop worden gegooid. Het belang van een enkele exceptioneel grote claims wordt verwaarloosd om snel een resultaat voor een grote groep benadeelden met kleinere en meer overzichtelijke claims te bereiken. Dit doet zich voor als de claimstichting denkt hiermee sneller het beoogde rendement, voor zichzelf en voor de kleinere benadeelden, te behalen.

Financiering

De wet regelt niets over de kosten van de massaclaim. Als de rechter de claim toewijst, wordt de standaardkostenvergoeding toegewezen. Deze is totaal niet toereikend voor de aanzienlijke kosten die gemaakt worden. De betrokken advocaten mogen zich niet op basis van no cure no pay laten betalen. Het geld om de kosten te betalen moet vaak komen uit eenmalige betalingen of contributies die aan de claimstichting worden betaald. Een andere mogelijkheid is dat in de schikking een kostenvergoeding wordt meegenomen. Dit is geen zekerheid. Het kan voor de veroorzaker goedkoper zijn om toch te gaan procederen in plaats van te schikken omdat hij dan met veel lagere kosten te maken krijgt.