Keuzevrijheid met pensioen, kunnen we het aan?

image_pdf

Een belangrijke keus die gemaakt moet worden bij de herinrichting van ons pensioensysteem, is de mate van keuzevrijheid. Zowel het Centraal Plan Bureau – bij haar vergelijking van een 4-tal internationale pensioenstelsels – als Netspar (van de Universiteit van Tilburg) concludeerden afgelopen week dat er inderdaad meer keuzevrijheid moet komen.

Individualisering

Nu staatsecretaris Klijnsma midden in haar Hoofdlijnennotitie voor ons nieuwe pensioenstelsel zit, komen beide rapporten op een mooi moment. Ook ‘viert’ het rapport van de Commissie Witteveen haar 20-jarig jubileum dit jaar. In 1995 concludeerden zij al dat er meer individualisering & flexibilisering moesten komen. Vele mogelijkheden, van hoog/laag, uitruil en pensioen & demotie tot deeltijdpensioen zijn dan ook allang (fiscaal) mogelijk.

Gedragswetenschappers

De enige die ‘tegen zijn’, zijn vaak de (financiële) gedragswetenschappers. Zij stellen immers steeds dat werknemers niet goed in staat zijn keuzes te kunnen maken en daartegen derhalve beschermd moeten worden.

Ik ben van mening dat die terughoudendheid niet de juiste weg is. De wet Pensioencommunicatie die per 1 juli in werking treedt moet daarvoor maar nog meer ingezet worden. Werknemers moeten maar leren ook eigen verantwoordelijkheid te hebben.

Keuzes

De oplossing zit verder natuurlijk in defaults. Als een werknemer niet actief kiest, volgt hij standaard een bepaald patroon. Bijvoorbeeld hoog/laag. Ik ken niemand die niet in de eerste jaren een hoger pensioen wil en daarna, vanaf 75 jaar, minder (75%). Toch kiest maar zo’n 5% hiervoor. Ook een grotere variatie hoog/laag dan 100/75 lijkt mij wenselijk hierbij. Waarom dan niet standaard 100/75 ingericht voor iedereen? Wil je dat niet, dán moet je actief kiezen.

Een bedrag ineens

Ook een deel als lumpsum, dus een bedrag ineens, op de pensioendatum – in Zwitserland is 25% van de pensioenpot de standaard – wil toch iedereen? Je hoeft het geld immers niet op te maken.

Zo zijn er vele keuzes die default ingeregeld kunnen worden. Keuzes zoals met pensioengeld de hypotheek aflossen, een sabbatical, scholing of een eigen bedrijf starten met pensioengeld zijn nu juist keuzes waarvoor een werknemer actief moet kiezen en zich kan of moet laten adviseren. Ook dat kan overigens heel goed digitaal. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt natuurlijk bij de werknemer zelf.

Inrichten

Het is dus volgens mij niet de vraag of er veel meer en ruimere keuzemogelijkheden moeten komen, maar alleen maar welke en hoe gaan we die default inrichten.

Dat een pensioenplicht (al dan niet met opting-out mogelijkheden voor b.v. ondernemers/ZZP-ers) heel goed samen gaat met keuzemogelijkheden – immers, ik vind het prima te móeten sparen voor mijn oude dag, als ik maar keuzemogelijkheden heb – mag duidelijk zijn.

Zo, weer 2 puzzelstukjes op z’n plaats in de Hoofdlijnennotitie!

Theo Gommer
Over Theo

Mr. J. Theo Gommer MPLA CCFP (1966) is managing partner bij de &Gommer Pensions Group, bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en bij de Visitatie Commissie Pensioenfondsen. Hij was tot 2018 voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen. Verder is hij actief als [...]

Bekijk profiel