Onderzoek solidariteit Nederlandse Pensioenstelsel

Netspar heeft de uitkomsten van een onderzoek over solidariteit in ons pensioenstelsel gepubliceerd in een position paper getiteld: Solidarity and attitudes towards the Dutch pension system.

 

In het onderzoek is aandacht besteed aan:

  • de solidariteitsvoorkeuren van verschillende leeftijdsgroepen ten opzichte van zowel de eigen als de andere leeftijdsgroep(en);
  • altruïsme, de tegenpool van egoïsme, en de houdingen tegenover solidariteit in het Nederlandse pensioenstelsel.
  • de relatie van de gemeten solidariteitsvoorkeuren tot demografische en sociaaleconomische kenmerken van de deelnemers.

Het onderzoek was voor een deel gebaseerd op een ‘solidariteitsspel’ waarin echt geld kon worden verdeeld. Daarbij kwam naar voren dat deelnemers gemiddeld 40% van het aan hen toegekende bedrag met andere deelnemers, die dat bedrag niet kregen, wilden delen. Hiermee werd aangetoond dat de deelnemers gemiddeld een sterke voorkeur hadden voor solidariteit achteraf.

Een substantieel deel van de jongere deelnemers was bereid om beduidend meer geld met hun leeftijdsgenoten te delen dan met deelnemers afkomstig uit andere leeftijdsgroepen. Dat beeld kwam ook naar voren bij de ouderen.

 

Ook kwam uit het onderzoek naar voren dat de verwachtingen over de te ontvangen solidariteit van anderen in sterke mate bepalend is voor de eigen solidariteitsvoorkeuren. Naarmate men meer solidariteit verwacht is men zelf meer solidair met anderen.

Anderzijds is men tamelijk pessimistisch over de te ontvangen solidariteit van anderen, ongeacht hun leeftijd. Men verwacht aanzienlijk minder solidariteit dan men zelf bereid zijn te geven. Deze houding is onterecht, omdat de feitelijke solidariteit veel hoger is.

Opmerkelijk en in tegenspraak met de uitkomst van het ‘solidariteitsspel’ is dat jongeren weinig solidariteit van hun leeftijdsgenoten verwachten, maar juist veel solidariteit van de ouderen.

 

Tot slot van het onderzoek is de samenhang tussen enerzijds een aantal demografische – en sociaal-economische kenmerken, zoals geslacht, opleidingsniveau, burgerlijke staat, politieke participatie en anderzijds de solidariteitsvoorkeuren van de deelnemers onderzocht.

Er zijn duidelijke verschillen tussen jongeren en ouderen hoe het gewenste pensioenstelsel eruit moet zien.

Ouderen prefereren een collectieve pensioenregeling boven een individuele pensioenregeling, terwijl jongeren juist de voorkeur geven aan een individuele pensioenregeling.

 

Solidariteit is altijd een belangrijk kenmerk van de collectieve als dan niet verplichtgestelde uitgevoerd door pensioenfondsen geweest. De voorkeur voor solidariteit is er nog steeds, maar uit het onderzoek komt naar voren dat slechts een minderheid echt bereid is inkomen op te offeren om anderen te ondersteunen. Er is dus een verschil tussen de beweerde solidariteitsvoorkeuren en de feitelijke persoonlijke solidariteitsvoorkeuren te constateren.

Hans Swagten
Over Hans

Drs. Hans C.G. Swagten CPC is pensioeneconoom en Certified Pension Consultant (CPC). Hij heeft een ruime ervaring in pensioenadvisering en treedt regelmatig als docent op bij verschillende pensioenopleidingen. Daarnaast is hij voorzitter van de Examencommissie van de MPLA van Oysterwyck [...]

Bekijk profiel