Slachtoffers FATCA

De slachtoffers van FATCA verdienen ook een stem.

Op dit weblog werd een uitspraak van het KiFiD besproken over een bank die de rekening opzegde van een ‘accidentel american’. De klant in kwestie nam daarover contact op en je krijgt dan wel een goed beeld, wat het met de mensen doet die hiermee geconfronteerd worden. Het is maar de vraag of hier voldoende oog voor is. Het is immers nogal wat als je ‘out of the blue’ opeens bericht krijgt, dat zonder dat je iets fout hebt gedaan, toch je bankrekening in gevaar komt.

Zoals ook aangegeven in het weblogartikel is het bijna Kafkaësk in wat voor bureaucratisch moeras men dan terecht komt. Veel te makkelijk wordt dan even gezegd dat consument toch best een US TIN, dan wel CLN had kunnen aanvragen. Veel flinker was het natuurlijk geweest om gewoon echt een uitspraak te doen (zowel door banken, klachtinstituten en rechters) die recht doen aan de positie van die ‘accidental americans’. Dat betekent derhalve: gewoon aangeven dat dit nooit het beoogde rechtsgevolg kan zijn geweest voor onze onderdanen en dat er daarom geen gevolg aan gegeven wordt. Dat had natuurlijk ook al moeten gebeuren bij aanpassing van de Europese en Nederlandse regelgeving die als grondslag geldt voor de implementatie van FATCA.

Daar waar in andere situaties wel degelijk heel stoer welbewust van wet- en regelgeving wordt afgeweken en verzekeraars of banken om de oren worden geslagen dat ‘die juridische uitkomst nooit de bedoeling kan zijn geweest’, kan dat ook best bij dit soort FATCA-vraagstukken. Een argument dat niet getreden kan worden in de inhoud van wet- en regelgeving is dus zeker niet dragend. Dat het identificatie- of acceptatieproces niet zou zijn doorlopen door een klant als de FATCA-vragen niet allemaal doorwrocht beantwoord zijn, is ook geen dragend argument. Er was immers al een voldragen overeenkomst waar ook al jaren uitvoering aan is gegeven. De brij aan documenten en formulieren die ondertekend moet worden en de vragen die daarin gesteld worden vereisen academische kennis en inzicht in de belastingregels en verplichtingen in Nederland en de US.

Een consument weet aan het begin van het formulier ook niet waar zijn antwoorden in gaan eindigen. Je hebt dus al een lopende bankrekening, je moet formulieren invullen voor buitenlandse belastingautoriteiten en aan het einde van het formulier kun je jezelf ongewild en onwetend in een financiële strop gehangen als je ergens ‘ja’ op antwoordt, zonder dat je enig inzicht kan hebben in de complete fiscale regels van de US of daar enigszins qua financiële planning rekening mee had kunnen houden.

Dat is nogal wat. Nergens blijkt ook hard ergens uit dat een consument de wetgeving bewust niet naleeft of het recht op een basisbetaalrekening misbruikt. De enkele verklaring dat een consument dan bang is om belasting te moeten gaan betalen, omdat er opeens een vreemde mogendheid is die roept dat hij daar belasting moet betalen, zonder redelijk aanknopingspunt (vrijwel geen enkel land neemt nationaliteit als grondslag voor belastingplicht), kwalificeren als een poging tot belastingontduiking, gaat toch echt veel en veel te ver.

Er wordt geschermd met het voorkomen van overtreding en controle op de Wwft. Belastingontduiking is inderdaad een gronddelict voor witwassen.

Wat nu echter als een land opeens bedenkt om vakantiegangers voortaan te kunnen belasten voor hun wereldinkomen? Zou overtreding van die regels dan gelijk een gronddelict voor witwassen opleveren naar Nederlands recht? Is dat anders als de US een hele duidelijke veel te ver gaande belastingregel heeft? FATCA-regels koppelen aan Wwft overtredingen vergt dus veel verder gaande overwegingen.

Tsja, de overheid zelf heeft natuurlijk ook slappe knieën gehad. Als je weet dat dit soort dingen gebeuren met je inwoners had je veel harder moeten zijn en veel meer weerstand moeten bieden. Ze hadden hun eigen inwoners veel meer moeten beschermen. Als je al accepteert dat er belastingplicht is, had je in ieder geval tot scherpere afstemming moeten komen om dubbele belastingheffing te voorkomen voor je inwoners zodat de angst er daarvoor niet is. Als je dan al slappe knieën hebt voor de US en die regelgeving moet invoeren, zorg er dan voor dat je eenzijdige tegemoetkomingen hiervoor geeft of compenseer dan de schade die ze hierdoor lijden.

Bij compliance leer je altijd dat je verder moet kijken dan alleen de tekst van de regels, maar daar is nog best een slag te winnen in dit geval.