Stop gezwets over pensioen in eigen beheer

image_pdf

Gewauwel, herhaling van zetten en geen oplossing. Zo bestempelt pensioenspecialist mr. Theo Gommer MPLA de recent verschenen brief van staatssecretaris Wiebes van Financiën over het pensioen in eigen beheer. “Het probleem zit hem niet in de toekomstige opbouw maar in de reeds opgebouwde voorziening en daar is vooralsnog geen oplossing voor. De keuze voor een fiscale oudedagsreserve in eigen beheer is – zo lijkt het – allang gemaakt. Het overgangsregime is een ander verhaal.”

Herhaling van zetten

Wiebes borduurt in zijn brief voort op een op 6 december 2013 verschenen brief waarin zijn ambtsvoorganger een aantal mogelijkheden schetst om de problemen met het pensioen in eigen beheer het hoofd te bieden. Knelpunten die voornamelijk worden veroorzaakt door het onderscheid tussen commerciële en fiscale waarderingsregels van de pensioenverplichtingen. Alhoewel de bewindsman wel erkent dat er een brede behoefte is aan een oplossing van de problematiek, geeft hij tegelijkertijd aan dat er op dit moment geen pasklare oplossing is.

Volgens Wiebes is er eigenlijk maar één uitgangspunt: ‘een aanpassing van de regeling voor pensioen in eigen beheer is alleen zinvol als de regelgeving structureel eenvoudiger en begrijpelijker wordt voor zowel de directeur-grootaandeelhouder (dga) als de Belastingdienst. We moeten – als het even kan – af van de ingewikkelde verschillen tussen de fiscale en civiele waarderingsregels bij het eigen beheer’.

Volgens Gommer (pensioenadvocaat bij Gommer & Partners, voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen en directeur Wetenschappelijk Bureau Akkermans & Partners Groep) is de brief van Wiebes in grote lijnen niets meer dan een herhaling van zetten, met dien verstande dat de bewindsman nog wel zijn licht laat schijnen op een vierde mogelijke oplossingrichting: een beschikbare premieregeling met een vast oprentingspercentage. “Een sympathiek, doch nietszeggend gebaar, want na het afserveren van variant 1 (fiscaal volgt commercieel) om budgettaire redenen en variant 2 (commercieel volgt fiscaal, oftewel afstempelen) wegens juridische bezwaren en complexiteit wordt ook de beschikbare premieregeling na een uitvoerige uiteenzetting min of meer van de baan geschoven onder de noemer ‘te ingewikkeld’.”

“Het lijkt erop dat Wiebes met de brief een beetje een rookgordijn aan het creëren is”, aldus Gommer, “door te laten zien dat hij zijn best heeft gedaan om alternatieven te bedenken, om vervolgens tot de conclusie te komen dat dit niet is gelukt.”

Duidelijke voorkeur

Wie namelijk tussen de regels doorleest kan eigenlijk niet anders concluderen dan dat de keuze voor een fiscale oudedagsreserve in eigen beheer als mogelijke oplossing voor de pensioenproblematiek van de dga, allang is gemaakt. Zo geeft Wiebes ook aan dat de fiscale reserve voor pensioen de meeste aanknopingspunten biedt voor een echte vereenvoudiging en tevens voldoet aan alle door hem aangegeven randvoorwaarden. Die voorwaarden staan net als bij zijn ambtsvoorganger nog steeds hoog in het vaandel. Ook Wiebes vindt het belangrijk dat de ingelegde middelen beschikbaar moeten kunnen blijven voor de bv, dat er iets geregeld is voor (potentiële) nabestaanden en dat een aanpassing van het pensioen in eigen beheer ook budgettair haalbaar is.

Gommer: “zolang als uitgangspunt blijft gelden dat pensioengeld als middel beschikbaar moet blijven voor het bedrijf, kom je ook uit op de fiscale oudedagsreserve.” Het zal de pensioenspecialist dan ook niet verbazen als het pensioen in eigen beheer voor de toekomst wordt afgeschaft. “Waarschijnlijk krijgt Wiebes de fracties wel mee voor deze afschaffing en de vervanging van het eigenbeheerpensioen door een oudedagsreserve. Neemt niet weg dat er nog ‘verhitte’ discussies zullen volgen gezien de verdeeldheid in de praktijk over een dergelijke reserve.”

Geen oplossing voor bestaande pensioenvoorzieningen

Een fiscale reserve in eigen beheer voor de oude dag biedt echter geen oplossing voor de reeds opgebouwde voorzieningen en het is juist daar waar de pijn zit. Iets wat Gommer al eerder benadrukte in een artikel voor TaxLive. “Dat daar niet zo een-twee-drie een oplossing voor te bedenken is blijkt wel uit het feit dat Wiebes aangeeft momenteel te werken aan een verdere uitwerking van de fiscale oudedagsreserve. Dat heeft alles te maken met een juist overgangsrecht voor bestaande pensioenvoorzieningen.”

Gommer geef aan dat waar men ook mee komt, het in ieder geval ingewikkeld zal worden gezien de fiscale en civiel juridische dilemma’s. “Los van het feit of een dga überhaupt bereid is zijn bestaande voorziening tegen fiscale waarde om te zetten in een oudedagsreserve, ligt het namelijk niet voor de hand dat de (gescheiden) partner hiermee zal instemmen. Bovendien is omzetten in weerwil van opgebouwde rechten niet mogelijk. Dat betekent dat wellicht nog jarenlang twee systemen voor pensioenopbouw in eigen beheer blijven bestaan en de grote vraag die dan resteert is of Wiebes hiertoe bereid is gezien zijn ‘missie van eenvoud’.”   

Theo Gommer
Over Theo

Mr. J. Theo Gommer MPLA CCFP (1966) is managing partner bij de &Gommer Pensions Group, bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en bij de Visitatie Commissie Pensioenfondsen. Hij was tot 2018 voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen. Verder is hij actief als [...]

Bekijk profiel