Verplicht pensioen voor ZZP-ers een slechte zaak

Onlangs publiceerde de taskforce Inkomenszekerheid ZZP een nota met daarin een groot aantal aanbevelingen ter verbetering van de positie van de ZZP-ers op het gebied van pensioenvoorzieningen. Een van de aanbevelingen is het invoeren van een "pensioenplicht" voor ZZP-ers. Ik ben daar geen voorstander van.

Inkomenszekerheid voor zzp’ers is maakbaar, zo concludeert de taskforce Inkomenszekerheid ZZP, onder leiding van  Theo Gommer (directeur Wetenschappelijk Bureau Akkermans & Partners Groep) en Fred de Boer (voorzitter VZZP) in haar nota ‘Inkomenszekerheid ZZP-ers maakbaar’.

"Het aantal ZPP’ers blijft groeien, maar op het vlak van hun sociale zekerheid is nog veel te doen en veel te wensen.
Hoezeer de ZZP-er ook zelf verantwoordelijk is, het is momenteel niet ondenkbaar dat over enkele decennia grote groepen voormalig ZZP-ers geen adequaat (pensioen)inkomen genieten."

Een van de voorstellen die wordt gedaan is het creëren van een verplichte pensioenregeling voor ZZP-ers. Gelukkig wordt het voorstel gecompleteerd met een extra aanbeveling; biedt de mogelijkheid van opting-out voor diegene die geen pensioen willen.

"Wellicht een pensioenplicht met de mogelijkheid van opting-out, hetzij algemeen, hetzij indien de ZZP-er ‘aantoont’ geen behoefte c.q. mogelijkheden te hebben. Het doel moet primair zijn de mogelijkheid óm een goede oudedagsvoorziening op te bouwen, secundair een plicht daartoe. Een pensioenplicht moet c.q. kan onderdeel worden van een totale pensioenplicht voor ‘werkend’ Nederland."

Ik begrijp de aanbevelingen vanuit het rapport er goed. Zelfs voor de ZZP-er die zijn pensioenvoorzieningen goed wil regelen, zijn de mogelijkheden op dit moment beperkt. Dus een uitbreiding van het wettelijk kader, waardoor de ZZP-er dezelfde mogelijkheden en faciliteiten krijgt als de werknemer, juich ik alleen maar toe.

Een verplichtstelling, zelfs met opting-out, lijkt me echter veel te ver gaan.

Een ander citaat uit het rapport bevestigt mijn standpunt:

"De primaire verantwoordelijkheid ligt bij de ZZP-er zelf. Ondanks het feit dat er genuanceerd gedacht kan worden over het ondernemerschap van vele c.q. de gemiddelde ZZP-ers, hij kiest er zelf voor en kan dus verantwoordelijkheid aan. Daarom is het voldoende dat ZZP-ers mogelijkheden hebben en niet per definitie
verplichtingen."

Ik hecht veel waarde aan de vrijheid om al dan niet een pensioen te organiseren voor jezelf als ondernemer. Een verplichtstelling is gebaseerd op de, al decennia door ons omarmde gedachte, dat iemand straks met pensioen wil en moet gaan. Maar wil iedereen wel met pensioen gaan? En moet iedereen met pensioen gaan?

Dit staat namelijk haaks op de trend die al geruime tijd waarneembaar is. Vitale gepensioneerden vinden het in toenemende mate niet leuk om thuis te zitten. Uit een door mij uitgevoerd kleinschalig kwalitatief onderzoek is gebleken dat deel van de gepensioneerden het helemaal niet zo leuk vindt om met pensioen te zijn/gaan als wij allemaal denken. Zeker niet zo leuk dat je daar 40 jaar lang een groot deel van je inkomen voor opzij zou willen zetten. Op grote schaal gaan deze mensen dan ook op zoek naar - al dan niet betaald - werk.

Als je na je pensionering toch betaald werk gaat doen, dan heb je straks ook minder pensioen nodig. En straks minder pensioen, betekent automatisch nu minder (en soms zelfs niets) inleggen.

Wat is er mis met een ZZP-er die besluit nu niet te sparen voor later, maar alles in te zetten op het feit dat hij straks langer kan doorwerken?

De aanbeveling van een verruiming van de pensioenmogelijkheden juich ik toe. Maar verder moeten we niet willen gaan. Het rapport lijkt ook wat tegenstrijdig op dit punt. Enerzijds bepleit men een verlichtstelling (met opting-out) anderzijds geeft men aan dat het gaat om de faciliteiten en niet op de verplichting.

In aanvulling op het rapport wil ik nog wel de suggestie meegeven. Zoek mogelijkheden om de arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen te verruimen tot na 65 (en straks 67 jaar) voor mensen die besluiten om straks langer door te werken. De huidige arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen zijn allemaal afgestemd op het feit dat je straks met pensioen gaat. En voor een toenemend aantal ZZP-ers zal dat niet het geval zijn.

Het volledige rapport van de taskforce is hier te lezen.