Weeffouten in ons pensioenstelsel helpen alleen de ’oude wielrenner’

image_pdf

Is ons pensioenstelsel echt een van de beste van de wereld? Of alleen maar voor mannen tussen de 50 en 60 op hun dure wielrenfietsen?

Uit onderzoek van de Europese Commissie blijkt dat vrouwen aanzienlijk minder pensioen opbouwen dan mannen in Nederland. Sterker nog, van alle 28 Europese landen is het verschil in Nederland het grootst! Alleen in Cyprus is het verschil groter. In Denemarken, dat het beste pensioenstelsel heeft, is het verschil op een na het kleinst (alleen in Estland is het gelijk).

De reden is dat in Nederland de meeste vrouwen parttime werken (en oké, minder verdienen) en dus weinig of minder pensioen opbouwen.

Ook stelt de Europese Commissie dat onze pensioenstelsel (met name gezien de AOW) nadelig kan zijn voor mensen met een zwaar beroep (vaak lager opgeleid) en dat de dekking in de tweede pijler (pensioen) en derde pijler (lijfrente of banksparen) inadequaat is voor zzp’ers, flex-, uitzend- en oproepmedewerkers.

Dubbel laag

De reden is tweeledig. Allereerst neemt de AOW in Nederland een ’bescheiden’ plaats in vergelijking met het ’staatspensioen’ in andere westerse landen. Dat betekent dat een parttimer (vrouw) én een relatief laag staatspensioen heeft én dus weinig aanvullend pensioen. (Bovendien worden Nederlanders met een migratieachtergrond die pas na hun 17e naar Nederland zijn gekomen ook nog eens gekort met 2% per jaar daarna).

Zzp’ers hebben helemaal geen verplicht pensioen en moeten het zelf doen. Als ze dat niet doen, houdt het ook niet over op pensioendatum.

Verder is ons pensioenstelsel nog altijd gebaseerd op het kostwinnerschap: een werkende man, met een niet-werkende vrouw. Vroeger zat dat ’ingebakken’ in het pensioensysteem en werd er rekening gehouden met de AOW voor 2 partners of juist voor ongehuwden.

Niet meer van deze tijd

Nu er én steeds meer alleenstaanden, tweeverdieners (die hun inkomen wél uitgeven, maar waarvan er één – vaak de vrouw – parttime werkt en dus weinig pensioen opbouwt) en zelfstandigen (die überhaupt geen pensioen hoeven op te bouwen, dan wel opbouwen) is ons pensioenstelsel niet meer van deze tijd. Dat vindt ’iedereen’ behalve…

Ja, behalve wie? Die vraag kan beantwoord worden door de retorische vraag te stellen voor wie ons pensioenstelsel dan wel ’het beste ter wereld is’ (zoals ’zij’ beweren)? Dat zijn dus niet vrouwen (50% van de bevolking), zelfstandigen (10-15%) en flexwerkers c.s. (10-15%).

Mamil

Veel blanke mannen tussen de 50 en 60 jaar oud gaan fietsen – op een veel te dure fiets. Ze worden ook wel Mamil’s genoemd: Middle Aged Men In Lycra. Ons pensioenstelsel is blijkbaar perfect voor blanke, middelbare, hoger opgeleide mannen met een goed betaalde bureaubaan. Ofwel de pensioen-Mamil: Middle Aged Men In (a) Luxury (job).

De werknemers geboren na ongeveer 1960 (Generatie X) willen het pensioenstelsel graag aanpassen. De jongeren ook: een verplicht pensioen voor iedereen, vrije keus qua uitvoerder, veel flex-mogelijkheden (hypotheek, sabbatical, (om)scholing, etc.) en een lumpsum op pensioendatum.

De Europese Commissie verwacht dat het nog wel een tijdje zal duren voordat het nieuwe pensioenstelsel er is. Niet voor 2020. En dat is precies het moment stelt zij, waarop drie van de grote 4 pensioenfondsen (ABP, PME en PMT) de pensioenen zullen moeten korten omdat hun dekkingsgraad te laag is.

De wal keert dus vanzelf de pensioen-Mamil’s!

Theo Gommer
Over Theo

Mr. J. Theo Gommer MPLA CCFP (1966) is managing partner bij de &Gommer Pensions Group, bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en bij de Visitatie Commissie Pensioenfondsen. Hij was tot 2018 voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen. Verder is hij actief als [...]

Bekijk profiel