Premium | FinSourceOne vaktechniek artikelen

Wijzigingen registraties schulden

Om een goed totaaloverzicht te hebben van de financiële positie van een klant, is het van belang de bezittingen en schulden van die klant volledig te inventariseren. Voor de schulden is het BKR-register een handig hulpmiddel. Vrijwel alle schulden staan hierin vermeld. Vanaf 1 december 2016 worden nog meer schulden geregistreerd. Toch blijven er ook schulden die niet in BKR staan. In dit artikel gaan we in op de aanstaande veranderingen, maar geven we ook een overzicht van niet bij BKR geregistreerde schulden.

In dit artikel behandelen diverse schuldgerelateerde onderwerpen. We gaan in op:

Geregistreerde schulden (nieuw):

  • Mobiele telefoonabonnementen, inclusief gratis telefoon.
  • Private leasecontracten.
  • Uitbreiding registratie vanaf 1 december 2016.
  • BKR en Crowdfunding. 

Niet geregistreerde schulden:

  • Hypotheken (zonder achterstand).
  • Studieleningen. 

Abonnement mobiele telefoon
Telecombedrijven meldden vroeger achterstanden van abonnementskosten (van soms slechts enkele tientjes) bij BKR. Dit kon voor de consument verstrekkende gevolgen hebben. Als de consument onbedoeld een rekening niet had betaald, was het vaak niet meer mogelijk een hypotheek of andere lening te krijgen. Telecomaanbieders vonden dit disproportioneel. Daarom besloten ze om vanaf 2011 geen achterstanden in abonnementskosten meer te melden bij BKR. Ondanks pogingen daartoe, is op dit punt de samenwerking tussen telecomaanbieders en BKR sindsdien niet meer hersteld. 

In 2014. stelde de Hoge Raad vast dat een telecomabonnement waarbij sprake was van een ‘gratis’ mobiele telefoon, ook een vorm van consumptief krediet is. De telefoon is immers niet echt gratis, maar wordt via een hoger maandbedrag in het telecomabonnement terugbetaald (gedurende 12 of 24 maanden). Na deze uitspraak, heeft de Hoge Raad hier nog een verduidelijking op gegeven op 12 februari 2016.

Een telecomaanbieder moet sindsdien de prijs van de telefoon en die van het abonnement opsplitsen. Klanten moeten voorafgaand aan het abonnement de verplichte informatie krijgen over het aangaan van de lening, als er sprake is van het meefinancieren van een telefoon. Bovendien moet de lening ten behoeve van die telefoon worden aangemeld bij BKR (als de telefoon duurder is dan € 250). Tot slot zijn er regels over de maximale hoogte van de rente die de telecomaanbieder in rekening mag brengen voor de lening. 

Voor iedereen die al een dergelijke abonnement had, inclusief deze ‘gratis’ telefoon, geldt dat ze de overeenkomst kunnen ontbinden. Ze moeten dan wel hun mobiele telefoon inleveren. 

Private lease
Voor mensen die weinig spaargeld hebben, maar wel graag in een nieuwe auto willen rijden, kan het aantrekkelijk zijn om privé een auto te leasen. Dit heet private lease.Het grootste verschil tussen ‘normale’ lease en private lease is dat private lease toegankelijker is voor een groter publiek. De lessee (de consument die de auto leaset) is niet afhankelijk van zijn werkgever en kan de auto ook privé gebruiken.

In tegenstelling tot bij normale lease vindt bij private lease geen fiscale bijtelling plaats. De lessor (de partij die de auto uitleent), zal de lessee echter sinds 1 juli 2016 wel aanmelden bij BKR. Bij BKR wordt private lease geregistreerd onder de code OA (Operational Autolease). 

Bij private lease bestaat het maandelijkse leasebedrag uit twee componenten:

  • Een financiële component (de waardedaling van de geleasede auto)
  • Een service component (voor belasting, onderhoud, reparatie en verzekeringen) 

Alleen het financiële element wordt geregistreerd bij BKR. Daarbij gaat BKR uit van een percentage van 65% van de leasesom, vermenigvuldigt met de looptijd. 

Voorbeeld registratie private lease
Jean leaset privé een Nissan Leaf. Het contract heeft een duur van 36 maanden. Hij betaalt maandelijks € 320 aan de lessor (de leasemaatschappij).
Bij BKR wordt geregistreerd dat Jean een OA heeft van 65% x € 320 x 36 = € 7.488.

De OA-registratie heeft impact op de maximale hoogte van overige kredieten die de klant wil aangaan. Als hij bijvoorbeeld een ander consumptief krediet of een hypothecair krediet wil aangaan, houdt de geldgever rekening met het feit dat de klant al een schuld heeft. Ook als de lessee zelf niet het idee heeft dat het een echte schuld is. 

Uitbreiding BKR-registratie vanaf 1 december 2016
Vanaf 1 december 2016 worden meer schulden bij BKR geregistreerd. De uitbreiding houdt in dat deze gaat gelden voor: 

  • schulden vanaf € 250 (nu nog: € 500)
  • schulden die langer dan 1 maand mogen bestaan (nu nog: > 3 maanden)
  • ook alle schulden boven een bepaalde grens (nu nog: alleen tot een bovengrens van € 175.000 of € 100.000 voor een doorlopend krediet). 

De registratie geldt niet alleen voor schulden, maar ook voor de mogelijkheid tot het aangaan van een schuld. Veel banken bieden hun klant bijvoorbeeld een krediet op de betaalrekening aan ter hoogte van een maandinkomen of ander vast bedrag. De klant moet dan wel beloven het tekort in elk geval binnen drie maanden in te lopen. Een dergelijk ‘kwartaalkrediet’ wordt (als het hoger is dan € 250) vanaf 1 december 2016 dus ook in BKR geregistreerd; ook als de consument er feitelijk geen gebruik van maakt. 

Ook deze registratie zal een verlaging van de maximale leencapaciteit tot gevolg hebben. Als iemand een huis wil kopen en dat wil financieren, dan kan het verstandig zijn een dergelijk kwartaalkrediet stop te zetten, als dit de leencapaciteit te ver beperkt (en de klant geen gebruik maakt van het krediet). 

Crowdfunding
Crowdfunding is een alternatieve manier om een project te financieren. Het wordt ook wel crowdfinancing genoemd. Bij crowdfunding is sprake van direct contact tussen de investeerders en de ondernemers of particulieren die geld ophalen. De financiering vindt plaats zonder tussenkomst van een financiële intermediair. Bij crowdfunding zijn er dus geldgevers (beleggers, investeerders), de uitleners van geld of de investeerders, en de geldvragers, de persoon of onderneming die geld voor zijn project nodig heeft. 

Nu crowdfunding steeds belangrijker wordt, wil de overheid dat de professionalisering van crowdfunding meer vorm krijgt en daarom stelt zij meer concrete eisen aan de geldgevers en de geldvragers. De AFM heeft diverse afspraken gemaakt met crowdfundingplatforms om partijen die hiervan gebruik maken, te beschermen. Deze bescherming geldt niet alleen voor de lenerskant (de geldvragers), die beschermd moeten worden tegen overkreditering. Maar ook de investeerders (de geldgevers) moeten worden beschermd. Zo is onder meer afgesproken dat er een investeerderstoets moet worden gedaan.

Deze (geheel geautomatiseerde) toets wordt op volgende drie onderdelen uitgevoerd: 

  1. De crowdfunding-investeerderstoets moet worden afgenomen bij een investeringsbedrag boven de € 500. De regering wilde deze grens verhogen naar € 1.000, maar de AFM heeft gemotiveerd betwist dat deze grens omhoog zou kunnen. De grens blijft dus € 500.
  2. Zodra het totaal geïnvesteerde bedrag voor het eerst hoger wordt dan € 5.000 moet een beperkte toets worden afgenomen. In deze toets moet het crowdfundingplatform vermogensvragen stellen aan de klant en wijzen op de risico’s die samengaan met het beleggen via crowdfunding.
  3. De investeerder moet voor elke volgende € 5.000 die wordt geïnvesteerd eenzelfde beperkte toets afleggen. 

De AFM acht een percentage van 10% van het vrij belegbare vermogen van de investeerder in een crowdfundingplatform verantwoord als totaal maximum investering. De crowdfundplatforms vormen echter aan de hand van de crowdfunding-investeerderstoets zelf hun oordeel. 

Naast deze bescherming aan de geldgeverskant, is er ook bescherming aan de geldvragerskant. De meeste crowdfundingplatforms met een vergunning van de AFM, zijn aangesloten bij BKR. Dat wil zeggen dat ze enerzijds toetsen of de geldvrager al bij BKR staat geregistreerd, en anderzijds de geldvrager zelf zal registreren bij BKR. Het moet dan wel gaan om particuliere klanten, omdat ondernemingen of andere zakelijke leningen niet in BKR zijn geregistreerd. Het doel en de vorm van de lening, is leidend om vast te stellen hoe registratie plaatsvindt. Het kan bijvoorbeeld gaan om een aflopende financiering voor een auto (AK).

Het is ook mogelijk dat het om een hypothecaire lening gaat. 

Niet-geregistreerde schulden: hypothecaire kredieten
Hypothecaire kredieten staan niet standaard geregistreerd bij BKR. Pas als er een achterstand ontstaat, wordt deze schuld opgenomen in het register. Er zijn sinds 1 juli 2016 wel enkele zaken gewijzigd met betrekking tot hypothecaire kredieten:

  • Er wordt sindsdien al na een achterstand van 3 maanden geregistreerd (was 120 dagen);
  • Er zijn sindsdien twee aparte registraties voor restschulden. Dat zijn schulden die zijn ontstaan wanneer een woning is verkocht, maar de opbrengst lager was dan het hypothecair krediet, waardoor dit niet helemaal kon worden afgelost. Er is nu een aparte restschuldcode voor hypothecaire kredieten zonder NHG (code RH: Restschuld Hypotheek) en een met NHG (RN: Restschuld NHG-Hypotheek).

Niet-geregistreerde schulden: studieleningen
Ondanks pogingen daartoe van BKR, worden studieleningen nog steeds niet geregistreerd in BKR. Dit kan leiden tot overkreditering, als de studielening niet wordt gemeld aan de financiële dienstverlener.

Dit risico is sinds vorig jaar voor sommige studenten groter geworden. Sinds 1 september 2015 is namelijk een nieuw leenstelsel ingevoerd. Het is voor de adviseur van belang de spelregels rond het nieuwe leenstelsel te kennen. Een eerder bericht bij de module CK is onder externe links opgenomen.

Premium | FinsourceOne vaktechniek artikelen

Je eerste 2 Premium vaktechniek artikelen voor deze maand zijn op.

Meer premium artikelen lezen?
Word dan Member!

Bekijk de Memberships